Üzüm
Üzüm, VITISVINIFERAL, Vitaceae
Asma, Sirke, Şarap, Üzüm Çekirdeği Yağı
Tıbbi Nitelikleri: İdrar söktürücü, kalp hastalıklarından koruyucu, karaciğer destekleyici, mide asidini düşürücü, safra kesesini uyarıcı, peklik giderici, salgın hastalıklara karşı direnci artırıcı, sindirimi kolaylaştırıcı, sindirim organlarında iltihabı önleyici, virüs yok edici, yüksek tansiyon düşürücü.
İçinde yüksek oranda glikoz bulunur, bu nedenle üzüm siroz ve hepatit gibi karaciğer hastalıklarının tedavisinde önemli bir besindir. Hastalığın akut veya kronik olmasına göre tedavi aylarca sürebilir. Hastaya her gün artırılarak üzüm suyu verilir. Üzüm suyu safra kesesini uyararak salgının artmasını sağlar. Üzümün sindiriminin kolay olması mide, bağırsak hastalıklarında ve hemoroitte uygulanmasını sağlamaktadır.
Üzümde yüksek oranda bulunan üzüm şekeri, mide salgılarını ayarlayarak mide asidinin oranını düşürür. Yüksek asit nedeniyle mide mukoza tabakasında oluşan iltihaplanmayı önler ve gastriti tedavi eder. Mide hastalıklarında, 3-6 hafta boyunca çekirdeği çıkarılmış ve kabuğu soyulmuş üzüm kürü yapılması önerilmektedir, içinde yüksek oranda potasyum bulunması üzümün güçlü bir idrar söktürücü olmasını sağlar. Böbreğe herhangi bir zarar vermemesi nedeniyle nefrit, böbrek taşı ve böbrek havuzcuğu iltihabı hastalıklarında kullanılır.
Potasyum ve glikoz kalbi güçlendirir. Kalp hastalıklarının tedavisinde iyi bir tedavi destekleyicidir. Üzüm vücuttaki asit baz dengesini sağlar. Vücuttaki zehirlerin, ürenin atılmasını sağlar. Bu Özelliği nedeniyle gut hastalığında, zehirlenmede önerilmektedir. Üzüm kürüyîe artrit, yüksek tansiyon, kronik romatizma ve cilt hastalıklarında olumlu sonuçlar alınır. Üzüm, akut soiunum yolları iltihaplarında ve verem hastalığının başlangıç döneminde güçlendirici, iştah açıcı, sakinleştirici olarak önerilir. Bağışıklık sistemini güçlendirmek, vücudu kış hastalıklarına karşı hazırlamak için bol ölçüde üzüm yenilmesi ve üzüm suyu içilmesi önerilir.
Üzümdeki flavonoid kuersetin kan damarlarını temizler ve kolesterol oranım düşürür. Kara üzümdeki boya maddesi antokyan damarları güçlendirir. Üzümün çekirdek yağı kalbi ve kan dolaşımını korur. Kırmızı üzüm yaprağında bulunan flavonoidler damarları sıklaştırır, ödemi azaltır.
Kullanıldığı Yerler: Artrit, böbrek taşları, böbrek ve böbrek havuzcuğu İltihapları, gastrit, gut, hemoroit, ödem, kalp hastalıkları, karaciğer hastalıkları, metabolizma hastalıkları, mide asidi, nefrit, safra kesesi kum ve taşları, peklik, romatizma, sindirim, salgın hastalıklar, solunum yolları iltihapları, verem (özellikle kemik veremi).
Botanik Özellikleri: Asma tırmanıcı bir bitkidir. Boyu yaklaşık 20 metreye ulaşır. İnce dalları aralıklı olarak boğumludur. Koltuk tomurcukları, yapraklar ve tutunma organları bu boğumlardan çıkar. İki sıra dizili almaşık yapraklar 3-5 loplu, düz veya dişli kenarlıdır. Çiçekleri birleşik salkım biçimindedir. Meyvesi tatlı ve suludur. Üzüm taneleri içinde 1-4 çekirdek bulunur. Asma ılıman iklim bitkisi olup her türlü toprakta yetişir. Dikim genellikle aşıiı fidanlarla yapılır. Günümüzde yaklaşık 5000 üzüm türü tanınmaktadır. Üzümler kalın kabuklu ve ince kabuklu olmalarına, tatlarına, çekirdekli ve çekirdeksiz olmalarına ve renklerine vb. birçok türe ayrılırlar.
Nelerinden Yararlanılır: Meyvesi, yaprağı, çekirdek yağı, sirkesi ve şarabından yararlanılır.
Toplanması ve Saklanması: Üzüm olgunlaştıktan sonra toplanır. Meyve olarak yenecek üzüm elle toplanır. Bozuk veya ezik üzüm tanelen, salkımı tamamen bozmasını engellemek amacıyla ayıklanır. Ekşimsi tadı olan yeşil üzüm, tatlı ve olgun olan üzüme oranla daha uzun süre bozulmadan saklanabilir. Ham üzümün aroması zayıftır.
Kokusu ve Tadı: Türüne göre tadı değişir.
Yan Etkileri: Şeker hastalarına, kilo almaya eğilimli olanlara, enzim bozukluğu olanlara üzüm terapisi yapılmaz.
Kullanma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır.
Bitkiden Yararlanma Yöntemleri:
Üzüm suyu: Yıkanan üzüm taneleri meyve sıkma makinesinde sıkılır veya preslenir.
Üzüm suyu uzun süre saklanmak istenirse, koyu renkii şişelere konur ve hava geçirmeyecek biçimde ağzı kapatıldıktan sonra sıcak su banyosunda 15 dk pastörize edilir. Şişeler yatırılarak soğumaya bırakılır. Soğuyan şişeler serin yerde saklanır.
Üzüm suyunun 100 gramında toplam 330 mg mineral, 23 mg kalsiyum, 8,8 mg magnezyum, 148 mg potasyum vardır.
İçindeki Bazı Maddeler: Aminoasitler (arginin, asparagin, fenilalanin, glisin, histidin, izolösin, îösin, lizin, metiyonin, serin, valin, treonin, tirozin), boyalar (kırmızı ve siyah üzüm türlerinde antokyan, sarı ve yeşil türlerinde ise flavonlar), karbonhidratlar (yüksek oranda fruktoz, glikoz ve az ölçüde sakkaroz), madenler (demir, fosfor, kalsiyum, kükürt, potasyum, selenyum, sodyum), mineral izleri (bakır, çinko, iyot, kobalt, mangan, silisyum). Üzümdeki vitamin oranı azdır, ancak çok çeşitlidir (A, Bı, B2, B3, B9, biotin, H, P, niasin, PP, C, K, karoten, organik asitler (elma, limon, üzüm asidi), oksalik asitler, pentozan.
REÇETELER
Güneş Yanığına Karşı Koruyucu:
Keten Zeytin ağacı Kırmızı şarap yağ 25 mi yağ 25 mi 50 mi
Çok iyi karıştırılır. Güneşlenmeden Önce ve sonra sürülür.
Soğuk Isırığı:
Kırmızı şarap 100 mi
100 mi kırmızı şarabın kısık ateşte, kaynatmadan suyu buharlaştırıiır. Arta kalan kırmızı şarap bir pamukla soğuk ısırığına sürülür. Sancının ve kaşıntının kesilmesini, kızarıklıkların kaybolmasını ve şişliğin inmesini sağlar.
Şişmanlık:
Ayrık otu ko15 g Barut ağacı ağaç kabuğu 15 g Kuşdili yaprak 20 g Asma yaprak 50 g
10 g karışıma 150 mi sıcak su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Sabahları aç karnına, öğle ve akşam yemeklerinden önce 2 çay fincanı içilir.
Yüz Derisini Yumuşatıcı:
Üzüm meyve
Üzümün kabuğu soyulur. Soyulan üzüm yüze ve gerdana sürülür. 20 dk sonra yüz ılık suyla yıkanır.
Yüz Maskesi (Her türlü cilt tipi için güçlendirici):
Bal süzme 10 mi
Zeytinyağı 10 mi
Buğday un
Üzüm su 10 mi
Bal, zeytinyağı ve üzüm suyu karışımına cıvık macun durumuna gelinceye kadar un karıştırılır. Yüze ve gerdana sürülür. Yaklaşık 20-25 dk sonra ılık suyla yüz çok iyi temizlenir.
Kısa Açıklamalar:
• Baharda üzüm fidanları (asma) budandığINda kesilen yerlerden çıkan süt görünümlü madde Avrupa’da halk arasında böbrek taş ve kumları, göz iltihapları, kuru liken ve yaz çillerinin tedavisinde kullanılmaktadır.
• Halk arasında üzümün yeşil sürgünleri kaynatılarak, kan temizleyici, terletici ve idrar söktürücü olarak içilir. Ayrıca gut hastalığının tedavisine yardımcı olduğu İleri sürülmektedir. Ayrıca bu sürgünler preslenerek elde edilen sıvı özellikle kan tükürmeye ve dizanteride kanamaya karşı kullanılır.
• Kaynatılan yapraklarının suyundan kan tükürme, kusma ve yılancık hastalığında yararlanılmaktadır.
• Taze sıkılmış ve yeni mayalanmaya başlayan üzüm suyu peklik gidericidir.
• Meyvede yüksek oranda bulunan ve bir polifenol bağlantısı olan kahve asidinin, hayvanları kansere karşı koruduğu tespit edilmiştir.
• Anadolu’da üzümden, gıda değeri yüksek olan pestil ve pekmez yapılır. Ayrıca koruğundan da (ham yeşil üzüm) yararlanılır.
• Araştırmalar kırmızı renkli asma yaprağının damar sağlığını korumaya yardımcı olduğunu göstermiştir.
• Damarlarda bazı problemler ödeme neden olur. Dokularındaki ödem yorgunluk, bacaklarda ağırlaşma ve ağrı yapar. Kırmızı renkli asma yaprağında bulunan bir madde damar duvarlarındaki çatlakları sıkıştırır, sızıntıları önler, kan dolaşımını artırır ve
bacaktaki dokunun metabolizmasını uyararak ödemi azaltır.
Kırmızı renkli asma yaprağından elde edilen kuru öz AS195 Avrupa’da reçetesiz olarak eczanelerde satılmaktadır.
ÜZÜMÜM TARİHÇESİ VE ANAVATANI YETİŞTİRİLMESİ
Vitis sözcüğünün kuvvet, güç anlamına gelen iris sözcüğünden türedîği düşünülmektedir. Bir diğer açıklamaya göre vitis sözcüğü bağlamak anlamına gelen vincire sözcüğüyle bağlantılıdır. Çünkü asma ya doğal olarak ya da insan yardımıyla bir kazığa bağlanarak yetişir. Yabani türünün anavatanının Anadolu, Hazar denizi ve Ermenistan olduğu düşünülmektedir. Ancak üzüm tarımının tam olarak nerede başladığı bilinmemektedir.
Üzümden ilkçağlardan beri gıda maddesi olarak yararlanıldığı, MÖ 6000 dolaylarında Balkan yarım adasının güneyinde yaşayan toplumların üzüm tarımı yaptıkları ve şarap ürettikleri bilinmektedir. Bu bölgede yaşamış insanlar için üzüm tarımı ve şarap kutsaldı. Mısır, Babil ve Asurlar 7000 yıl önce üzüm tarımı yapıyordu. Firavun mezarlarında bulunan şarap testilerinden ve üzerindeki motiflerden Mısır’da çok ileri bir şarap kültürü olduğu anlaşılmaktadır. Asma fidanlarının Hazar denizi ve Karadeniz’den, Babil ve Asur üzerinden Mısır’a getirildiği düşünülmektedir. Üzümü Avrupa’ya MÖ 8. yüzyılda Fenikeliler götürmüştür. Yaklaşık 2. yüzyılda Romalılar Ren nehri kıyılarındaki dağ eteklerinde üzüm tarımı yapmaya başlamıştır.
Üzümün sağlık üzerindeki oiumlu etkisi çok eskiden beri bilinmektedir. Hippokrates üzüm suyuyla bala aynı değeri vermiştir. Üzüm ve üzümden elde edilen ürünlerin tedavide nasıl uygulandığım Plinius etraflıca yazmıştır. Galen ise üzüm suyuyla kemik ve sindirim hastalıklarım tedavi etmiştir. Üzüm suyunu uzun süre kaynatarak elde edilen üzüm balı eskiden, verem hastalarına güçlendirici olarak verilmiş, ateşli hastalıklar, göz hastalıkları, deri döküntüleri, kanamalar, kronik peklik ve ödemde uygulanmıştır. Üzümle tedavi günümüzde de doğal tedavi uzmanları tarafından uygulanmaktadır.Yahudiler asmayı tanrının insanlara lütfettiği en değerli bitki olarak kabul eder. Ayrıca birçok medeniyetin şarap tanrısı vardır.
