Trabzon Hurması
TRABZON HURMASI
Amme, Japon hurması
DIOSPYROS KAKI L
Ebenaceae
Anavatanı Kuzey Çin. Yabani Trabzon hurması Japonya, Kore, Batı Asya ve Kuzey Amerika’da yetişmektedir. Trabzon hurmasının çok eskiden beri Kuzey Çin’de tarımı yapılmaktadır. Bitki Çin’den Japonya’ya ve Kore’ye, 18. yüzyılda da Avrupa’ya getirilmiş ve Kuzey İtalya’da yetiştirilmeye başlanmıştır. Ülkemizde Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında yetiştirilir. Ayrıca subtropik olan birçok bölgede meyvesi için tarımı yapılır. Bitki A-merika’ya götürülerek orada da yetiştirilmeye başlanmıştır.
Tıbbi Nitelikleri: Balgam söktürücü, güçlendirici, koli bakterilerini öldürücü, iltihap önleyici. Yaprakları kan kesici, idrar söktürücü ve adale kramplarını çözücüdür. Ağaç kabuğu ateş düşürücü, ishal, dizanteri ve ağız içi yaralarını tedavi edicidir. Kullanıldığı Yerler: Apse, bağırsak ve mide hastalıkları, nekahet dönemi, tiroid, iskorbüt. Konserve edilen taze meyve suyundaki iyot oranı %40 olduğundan, tiroidin aşırı çalışmasına karşı kullanılan ilaçların yapımında kullanılmaktadır. Botanik: Bine yakın türü vardır. Neredeyse tüm subtropik veya yumuşak iklimli bölgelerde yetiştirilir. Sıcaklığın 12° C’den aşağı düştüğü bölgelerde ve sıcak iklimde yetişmez. Avustralya, Brezilya, Fransa, İsrail, İtalya, Japonya, Peru, Şile, Yeni Zelanda’da tarımı yapılır.
Trabzon hurması 8-14 m boyunda, yapraklarım döken bir ağaçtır. Yapraklar ova] veya elips biçiminde, 12-20 cm uzunluğundadır. Sarı renkli çiçekleri dört taç yapraklıdır.
Meyveleri portakal büyüklüğündedir. Şekli domatesi andırır. Rengi altın sarısı, sarımsı turuncu, portaka-lımsı kırmızı veya koyu kırmızıdır. Kabuğu parlak, düzgün ve tatsızdır, yenmez. Meyvenin etli bölümü jöle gibidir, olgunlaştığında yumuşar. 7-9 tane kahverengi çekirdeği olan meyvenin ağırlığı 100-500 g arasında değişir.
Nelerinden Yararlanılır: Ağaç kabuğundan, meyvesinden ve yapraklarından yararlanılır. Toplanması ve Saklanması: Trabzon hurmasının toplama mevsimi türüne göre değişir. Avrupa’da meyveleri, genellikle ağaç yapraklarını döktükten sonra toplanır. Meyve sert olarak toplanır. -1° C-de, 3-4 ay depolanabilir. Trabzon hurması etüene karşı duyarlı olduğundan etilen çıkaran meyvelerle depolanmaz. Sert meyve buzdolabında 2-3 hafta saklanabilir. Kurutularak da saklanabilir. Kokusu ve Tadt: Meyvenin neredeyse kokusuzdur, kendine özgü çok hafif, kayısıyı veya şeftaliyi andıran aroması vardır. Tam olarak olgunlaştığında tatlanır. Bazı çeşitleri vanilya tadındadır. Yan Etkileri: Herhangi bir yan etkisi yoktur. Kullanma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: Meyve: Meyve kabuklan soyularak yenir. Meyve suyu: Olgun meyvelerin sapları temizlenir, yıkanır. Bir kaba konarak üzerine sıcak su eklenir, 5-6 dk dinlendirilir. Yumuşayan meyveler dilimlenerek preslenir veya meyve sıkma makinesinden geçirilir. Meyve suyu bal veya şekerle tatlandırılabilir. Sıkıldıktan sonra uzun süre bekletilmeden soğuk olarak içilmelidir.
Eğer meyve suyu uzun süre saklanmak isteniyorsa koyu renkli şişelere doldurulur, ağzı sıkıca kapatılarak sıcak suda 12-15 dk pastörize edilir. Şişeler yatık olarak soğumaya bırakılır. Serin karanlık yerlerde saklanır.
Ağaç kabuğu: İlkbaharda ağaca zarar vermeyecek şekilde soyulan kabuk, küçük parçalara bölünerek gölge ve havadar yerlerde iyi kurutulur. Küçük parçalar halinde veya toz haline getirilerek ağzı kapalı kavanozlarda saklanır.
Ağaç kabuğu özü: 10 g toz haline getirilmiş kuru ağaç kabuğuna 200 mi sıcak su karıştırılır, kaynamakta o-lan su banyosunda 10 dk karıştırılarak demlenip süzülür. Günde 3 yemek kaşığı, yemeklerden önce içilir. 1-2 gün buzdolabında saklanabilir. Yaprak: Yapraklar baharda çiçek açmadan önce toplanır, gölge ve havadar yerlerde iyi kurutulur. Nemli kalan yapraklar kısa sürede küflenir. Ağzı kapalı cam kavanozlarda saklanır.
İçindeki Bazı Maddeler: Su (%75-80), karbonhidrat foranı çok yüksektir), şekerler (fruktoz, glikoz, sakka-roz), albümin, yağlar, organik asitler (elma asidi, limon asidi), pektin, tanen, boya maddeleri izleri, vitaminler (Bı, Bl, C, karoten), maden tuzları (demir, fosfor, kalsiyum, magnezyum, potasyum), maden izleri (bakır, iyot, mangan).
Meyvedeki karoten oranı çok yüksektir ve bir insanın günlük ihtiyacını karşılayabilir. 100 g meyvede yaklaşık 16 mg C vitamini vardır.
REÇETELER
Büyük Gözenekli ve Yağlı Yüzler:
Trabzon hurması meyve suyu 20 mi
Buğday un 20 g
Bulamaç haline gelinceye dek karıştırılır. Bulamaç yüze
sürülür, kuruyunca soğuk suyla yıkanır.
Kısa Açıklamalar:
Yüzlerinde sivilce ve büyük gözeneği olanlar yüzlerine dilimlenmiş meyve sürebilir. Ergenlik sivilceleri için yüz meyve suyuyla temizlenir, durulanmaz. Su yüzde kurumaya bırakılır. Kuruyan su 5 dk sonra ılık suyla yıkanır.
• Yüksek oranda tanen içermesi nedeniyle meyvenin bıçakla kesilmesi önerilmez.
• Ağaç kabuğu özü ishal, ateşli dizanteri ve ağız içi yaralarının tedavisinde kullanılmaktadır.
