Tıbbi Karakafes otu
TIBBİ KARAKAFES OTU
SYMPHYTUM OFFICINALE L
Boraginaceae
Dioskorides, bitkinin kökünün kan tükürmeye, iç apselere karşı kullanıldığını ve pansumanının taze yaralan iyileştirdiğini yazmıştır. Bingenli Hil-degard bitkiyi consolida adıyla yara iyileştirici olarak kullanmıştır. Bitkiden Paracelsus kemik kırıklarında, Matthiolus akciğer iltihaplanması, kanlı idrar, hemoroit ve bel soğukluğunda yararlanmıştır. Lonicerus bitkiyi her türlü yara, kırık, kan tükürme ve balgam tedavisinde önermiştir. Leclerc bitkiyi bağırsak iltihapları için önermiş, bitkinin bağırsak vereminin tedavisinde etkili olduğunu yazmıştır. Tıbbi Nitelikleri: Büzücü, iltihap önleyici, balgam sökücü, yara iyileştirici, yumuşatıcı. Araştırmalar birçok İlacın etkisiz kaldığı durumlarda karakafes otu kullanılırsa tedavinin başarılı olduğunu göstermiştir. Özellikle kronik iltihaplar, kemik iliği iltihapları ve doku iltihapları tedavisinde olumlu sonuçlar alınmaktadır. Kas yırtığı ve eziklerinde tıbbi karakafes otu Özünden yapılan merhemin sancıyı kestiği ve iyileştirmeyi hızlandırdığı tespit edilmiştir. Kullanıldığı Yerler: Anjin, cilt hastalıkları, çıbanlar, incinme, ülser, sedef hastalığı, sinir iltihaplan, ishal, yanıklar.
Botanik: Çoğunlukla parklarda süs bitkisi olarak yetiştirilir. Humuslu balçıklı ve nemli topraklarda iyi gelişir. Güneşli veya yan güneşli yerleri sever. Avrupa da 2000 m’ye kadar yetiştiği görülür. Boyu 1 m’ye ulaşan çok yıllık bir bitkidir. Yaklaşık 30 cm uzunluğundaki havucu andıran kazık kökü, çok başlı ve çok yan köklüdür, dışı siyah, içi beyazdır. İçi boş olan gövde dikine uzar, çok yapraklıdır. Dallar-
dan aşağı sarkan yapraklar yaklaşık 20 cm boyunda, 7 cm enindedir, mızrağımsı elips şeklinde, ağ biçimli damarlıdır. Alt tarafları özellikle damarlar boyunca sık tüylüdür. Aşağı doğru sarkan kirli erguvan renkli çiçekler çan biçimlidir. Çiçekler, kıvrık bir sap üzerinde, mayıs ve haziran aylarında açar.
Nelerinden Yararlanılır: Taze veya kuru kökünden ve bitkiden yararlanılır. Toplanması ve Saklanması: Kökler baharda veya sonbaharda topraktan çıkarılır. İyice temizlenip boylamasına kesilerek ipe dizilir ve havadar bir yerde asılarak kurutulur. Bitki çiçek açtığı sürece toprağın birkaç santimetre üzerinden kesilerek toplanır, demetler halinde asılarak, havadar yerlerde kurutulur. Kök veya bitki yapay olarak 40-60^ C’de kurutulabi-lir. Kökler ve bitki sulu olduğundan, yapay olarak kurutulması önerilir.
Kokusu ve tadı: Kökler neredeyse kokusuzdur. Tadı hafif baharlı ve büzücüdür.
Yan Etkileri: Önerilen ölçülerde kullanıldığı sürece bilinen herhangi bir yan etkisi yoktur. Almanya’da yüksek oranda pirolizidin-alkoloid içeren bitkilerin kullanımı 1992′de smırlandırılmıştır. Karakafes otu bu bitkilerdendir. Bu bitkiden yapılan ilaçların içindeki pirolizidin-alkoloid oranı 0,1 mikro gramdan fazlaysa ilacın kullanım süresi 6 haftayı aş-mamalıdır. İçinde yüksek oranda bu maddelerden bulunan bitkisel ilaçlar uzun süre kullanıldıklarında alerjiye neden olur ve karaciğere zarar verir. Kullarıma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri:
Çay: 1 çay kaşığı kıyılmış köke 150 mi kaynar su eklenir, 15 dk demlenip süzülür. Günde 2-3 çay fincanı i-çilebilir.
Lapa: Kurutulup toz durumuna getirilmiş köke kaynar su karıştırılarak yapılır. Çatlaklar, ezikler, kemik kırıkları, morarmalar, yaralanmalar, kesikler ve çıbanların tedavisinde kullanılır.
Merhem: 100 g rendelenmiş taze kök 100 mi kızgın iç yağında 2-5 dk kavrulur ve sıcak olarak keten bir bezden süzülür. Posası çok iyi preslenerek karıştırılır. Cam veya porselen kaplarda soğuk bir yerde yaklaşık 1 yıl saklanabilir. Lapa yerine kullanılır. Pansuman: 100 g kıyılmış kök, 1 litre suda 10 dk kaynatılıp süzülür. Bu sıvıyla ılık olarak pansuman yapılır. İçindeki Bazı Maddeler: Allantoin, asparagin, alkaloitler, konsolidin, kosolidin, kolin, karbonhidratlar, sü-müksü madde, tanen.
REÇETELER Anjin:
Karakafes otu kök 50 g
10 g ince kıyılmış kök 400 mi suda 12 saat demlenip süzülür. Günde birçok kez gargara yapılır. Beyaz Akıntı:
Beşparmak otu kök 5 g
Karakafes otu kök 30 g
Karışsma 500 mi kaynar su eklenir, soğumaya bırakılır, süzülür. Birincisi sabahleyin aç karnına, İkincisi yatmadan önce, günde 2 çay fincanı içilir.
Damar İltihabı, Varis: Barut ağacı ağaç kabuğu 10 g Kadıntuzluğu kök 10 g Öküzgözü çiçek 10 g Karakafes otu kök 20 g
l tatlı kaşığı karışıma 150 m! kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Yemeklerden sonra 1 fincan içilir. Cilt Bakımı (Makyaj Temizleyici): Karakafes otu kök 100 g
100 g ince kıyılmış kök 12 saat 1 litre soğuk suda demlenip süzülür. Yüz bu sıvıyla temizlenir.
Gastrit:
Kuşekmeği tüm bitki 25 g
Tıbbi öküzgözü çiçek 25 g
Tıbbi karakafes otu kök 50 g
10 g karışıma 150 mi kaynar su eklenir, ıo dk demlenip süzüiür. Gün boyunca 1-2 çay fincanı içilir. İshal:
Karakafes otu kök 50 g
15 g ince kıyılmış köke 500 m( kaynar su eklenir, 4-6 saat demlenip süzülür. Çay üçe bölünerek gün boyunca içilir.
Sedef Hastalığı:
Karakafes otu kök 100 g
ince kıyılan 100 g kök 500 mi soğuk suda kaynama noktasına kadar ısıtthr, 12 saat demlenip süzüiür. 3-4 hafta boyunca günde 3 çay fincanı içilir.
Ses Kısıklığı:
Ardıç üzüm 10 g
Bahçe nanesi yaprak 10 g
Karakafes otu yaprak 10 g
Karışım 250 mi suda ıo dk kaynatılıp süzüiür ve 25 mi üzüm sirkesi karıştırılır. Günde birçok kez gargara yapılır.
Ülser 1:
Karakafes otu kök 150 g
150 g kök ince kıyılır, l litre soğuk suda kaynama noktasına kadar ısıtılır, 12 saat demlenip süzüiür. Sıvı tüm güne bölünerek içilir.
Ülser 2:
Kuşekmeği kök 10 g
Öküzgözü çiçek ıo g
Karakafes otu kök 30 g
l çay kaşığı karışıma 150 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzüiür. Gün boyunca 3-4 çay fincanı tatlandırılmadan yudumlanır. Yanıklar:
Karakafes otu taze kök 50 g
Rendelenen 50 g kök, 100 mi zeytinyağında 10 dk kaynatılır, soğumaya bırakılır. Karışım yanığın üzerine bağlanır.
Kısa Açıklamalar:
• Buruklar ve incinmeler için, taze karakafes kökü ince rendelenip zeytinyağıyla karıştırılarak burkulan, incinen yere bağlanır.
• Deri döküntülerine, çıbanlara ezilerek veya dövülerek lapa durumuna getirilmiş karakafes kökü bağlanır. İyileşinceye kadar her gün tekrarlanır.
• Kemik kırıkları, çatlakları, ezikler, çürükler, yaralar ve kesikler için toz durumuna getirilen kuru karakafes köküne çok az kaynar su eklenerek lapa yapılır. Sıcak olarak gazlı beze sürülür, hastalıklı yere bağlanır. Yaklaşık 4 saatte bir değiştirilir.
• Sinir iltihaplarında ağrıyan yere ince rendelenmiş 100 g kök bağlanır.
