Taşkıran Çiçeği
YUVARLAK YAPRAKLI TAŞKIRAN -S AXIFRAGA ROTUNDIFOLIA L -S- axifragaceae Saxifraga Oİympica Bois.
Tıbbi Nitelikleri: Balgam ve idrar söktürücü, böbrek ve idrar torbası taşlarını parçalayıcı. Yuvarlak yapraklı taşkıran, Saxifraga Granulata ve Saxifraga Tridactylites oksalat ve ürat taşlarına karşı uygulanır. Bazı eserlerde bitkilerin etkisinin az olduğu ileri sürülmektedir.
Taşkıran Otu Çiçeği
Botanik Özellikleri: Çok yıllık orumsu bir bitkidir. Gölge ve nemli toprakları sever. Taşkıranlar ailesinin 300′ün üzerinde türü vardır. Kökten çıkan ve toprağın üzerinde rozet oluşturan yapraklar, sapların üzerinde seyrek ve almaşık olarak dizilidir. Yaprakların üstleri kıllarla kaplı ve kenarlan dişlidir. Saplar uca doğru dallanır. Kırmızı benekli beyaz çiçekler dalların uçunda açar. Saxifraga Granulata’nın kökü ve toprak üstü rozeti Almanya’da korumaya alınmıştır.
Nelerinden Yararlanılır: Sürgünlerinden, yaprak rozetinden, az da olsa kökünden yararlanılır.
Toplanması ve Saklanması: Sapların üst bölümü toplanır. İnce serilerek gölge ve havadar yerlerde süratle kuruması sağlanır. Hava geçirmeyen kaplarda, nemden çok iyi korunacak biçimde saklanır.
Kokusu ve Tadı: Tadı acımsı serttir.
Yan Etkileri: Önerilen ölçülerde bilinen herhangi bir yan etkisi yoktur.
Kullanma Biçimleri: İçten uygulanır.
Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: Çay: 3 g kuru kıyılmış bitkiye 150 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Günde 1-3 çay fincanı içilir. 1 çay kaşığı kuru ve kıyılmış bitki 1,1 g’dır. ,
İçindeki Bazı Maddeler: Acı maddeler, glikozitler, reçine, tanen, C vitamini.
REÇETELER
Karaciğer Güçlendirici, Temizleyici:
Y. yapraktı taşkıran kuru bitki 50 g 4 g bitki 200 mi suda 5 dk kaynatılıp süzülür. Günde 1-2 çay fincanı içilir.
İdrar Söktürücü:
Y. yapraklı taşkıran kuru bitki 50 g 3-4 g kuru bitki 200 mi suda 5 dk kaynatılıp süzülür. Duruma göre günde 1-4 çay fincanı içilir.
Safra Kesesi Taşları: Bahçe nanesi yaprak 20 g
Civanperçemi bitki 20 g
Devedikeni bitki 20 g
Kırlangıç otu bitki 20 g
Y. yapraklı taşkıran bitki 20 g
3 g karışitna 150 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Günde 2-3 çay fincanı İçilir.
Kısa Açıklamalar:
Taşkıran Çiçeği Otu Bitkisinin Tarihçesi ve Anavatanı
• Bazı eserlerde bitkinin veya aynı özellikleri olan Saxifraga Granulata türünün safra kesesi taşlarında da uygulandığı yazmaktadır. Aynı amaçla yine Avrupa’da ve Türkiye’de yetişen Saxifraga Tridactylites de kullanılmaktadır.
Saxi sözcüğü Latince kaya demek olan saxum sözcüğü kökenlidir. Fraga sözcüğü İse Latince kırmak anlamına gelen frangere sözcüğü kökenlidir. Bitkiye bu adın, taşlık arazide yetişmesi ve Saxifraga Granulata L., Saxİfraga Trıdactylites L. gibi türlerinin böbrek ve idrar torbası taşlarının parçalaması nedeniyle verildiği sanılmaktadır. Rotundifolia adı da yaprakları yuvarlak olduğu için verilmiştir.
Anavatanı Güney ve Doğu Avrupa, İran, Kuzey Anadolu’dur. Yuvarlak yapraklı taşkıran 18. yüzyıldan beri hastalıklarda uygulanmaktadır. Avrupa’da böbrek ve idrar torbası taşlarında eskiden beri Saxifraga Granulata türünden yararlanılmaktadır.
