Susam
SUSAM
SESAMUM SNDİCUM L
Pedaiiaceae Sesamum Orientaie L.
Sesam Latince susarınım kökenlidir. Jn-dicum adı ise susamın anavatanının Hindistan olduğu kabul edildiği için verilmiştir.
Uygur tıp kitaplarında susam, kihıçit adı altmda geçmektedir. İranlılar da susam için künçi veya küncü adını kullanıyordu. Oğuzlar ise ayni yüzyıllarda susama yağ iiğürü (yağlık tane) diyordu. Osmanlılarda Arap-Fars kültürünün şemsem veya simsİm adı susam olmuştur. Anavatanı hakkında kesin bir bilgi yoktur. Afrika, Uzakdoğu (Hindistan ve çevresi) veya Ön Asya olduğu düşünülmektedir. Susam, Asya ve Afrika’da yaşayan birçok toplumun kültür tarihinde önemli bir yer almıştır. Mezopotamya’da susam tarımı yapılmıştır. Babiİliler tanrılarından Marduk’a bal, kaymak, un, susam tohumu veya hurmadan yapılan çok değerii bir yiyecek kurban ederdi. I. H. Burkil’e göre Sümerler MÖ 2350 yıllarında susam tarımı yapmaya başlamıştır. Susam bu tarihlerde yazılan kil tabletlerde se-gis-mi (sam samni) adıyla anılmaktadır. Burkil’e göre susam buradan Çin’e ve Hindistan’a yayılmıştır. Samiler susama, sesam diyordu.
Avrupa’da susamdan ilk kez Theophrast bahsetmiştir. Theophrast Yunanlıların susamı, Büyük İskender’in Asya’ya yapmış olduğu seferlerde tanıdığını yazmıştır. Dioskorides, Mısırlıların susam tohumundan yağ elde ettiklerini ve kullandıklarını belirtmiş, susamın mideye zarar verdiğini, dişler arasında kalan susam tohumunun nefes kokusuna neden olduğunu yazmıştır. Plinius susamın Hindistan’dan geldiğini yazmıştır.
Tıbbi Nitelikleri: Kan artırıcı, iltihap önleyici, sindirimi kolaylaştırıcı, şekeri ayarlayıcı, trombozu önleyici, yüksek tansiyonu düşürücü.
Susam yağının, cildin gözeneklerini açarak derinliklerine kadar işieme ve cildin derinliklerindeki toksinleri dışarı atma özelliği vardır. Kullanıldığı Yerler: Susam yağı faydalı yağ asitlerinin birleşiminden meydana gelmiştir. Bu nedenle susam yağından mide şikâyetlerinin, şeker hastalığının, tromboz ve yüksek tansiyonun tedavisinde yararlanılmaktadır. Düzenli olarak yiyeceklere karıştırılan 20-40 damla susam yağı, yaklaşık 4-6 hafta arasında vücuttaki kanın en az %50 artmasını sağlar. Ayrıca dalak fonksiyonlarına yardımcı olur ve dalak rahatsızlıklarım önler.
Susam yağı kan damarlarını rahatlatarak kan akımını kolaylaştırır. Bu nedenle kalp enfarktüsü geçirenler ve felç geçirmiş olanlar için faydalı bir gıda maddesidir. Susam yağında yüksek oranda bulunan lesitin sinirleri ve belleği güçlendirir.
Uzakdoğuda susam yağı, mide şikâyetlerinde, sindirimi destekleyici ve sakinleştirici olarak kullanılmaktadır. Ayurveda susam yağını diş etlerini güçlendirici, iltihaplarını tedavi edici ve paradontozu önleyici olarak kullanmaktadır. Ayrıca saçların beyazlaşmasını geciktirmek ve baş ağrısını önlemek için baş derisinin düzenli olarak susam yağıyla masajlanması ö-nerilmektedir. Ayurveda, sabahları susam yağıyla 5 dakikalık masaj önermektedir. Susam yağı asırlardır güzellik iksiri olarak kullanılmaktadır. Günümüzde de kozmetik sanayiinde susam yağından yararlanılmaktadır.
Botanik: Susamın genellikle tropik bölgelerde tarımı yapılır. Türkiye’de de tarımı yapılmaktadır. Susam bir yıllık otsu bir bitkidir. Boyu 60-120 cm arasında değişir, ancak 3 metreye ulaştığı da görülür. Dallı ve dalsız olanları vardır. Kısa saplı yapraklar karşılıklı veya almaşıktır. Çiçeklerin renkleri beyazdan ergu-
van rengine kadar değişir. Tohumlarının rengi beyaz, sarı, kahverengimsi kırmızı veya siyahın tonlarında olanları vardır.
Nelerinden Yararlanılır: Tohumundan soğuk presleme yöntemiyle elde edilen yağından yararlanılır. Dünyanın en pahalı yağîarındandır. Çok iyi bir gıda maddesi ve kozmetiktir.
Toplanması ve Saklanması: Susam tohum kapsülleri tam olgunlaşmadan hasat edilir. Tam olgunlaşan kapsüller çatlayınca tohumlar etrafa saçılır. Yağ fabrikalarında tohumundan yağ elde edilmeden önce, tohumlar elekten geçirilir veya vantilatörle temizlenir. Susam yağı soğuk preslenmiş olmalı ve rafine edilmiş olmamalıdır.
Kokusu ve Tadı: Susam yağı kurumayan yağlardandır. Yumuşak, kendine has, hoş bir kokusu vardır. Açık sarı renklidir.
Yan Etkileri: Yan etkisi yoktur. Susam yaği derideki kanlanmayı artırdığından nörodermitis veya iltihaplı deri döküntülerinde uygulanmamalıdır. Kullanma Biçimleri: Genellikle dıştan uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: İlaç olarak soğuk preslenmiş yağından yararlanılır. İçindeki Bazı Maddeler: Susam yağında linoleik asit, palmitik asit, sesamol, sesamin, sesamolin, stearin a-sit, yağ asidi ve lesitin vardır. Susam yağı %87 doymamış yağlardan oluşur. Doymamış yağların %45′ini ise çok kere doymamış yağlar oluşturur. Susam otu, İçinde bulunan doğal antioksidan sesamol ve sesamolin nedeniyle uzun süre bozulmadan dayanır.
REÇETELER
Diş Etlerini Güçlendirerek Dişlerin Sallanmasını Önlemek, Dişleri Paradontoza Karşı Korumak, Diş Etleri İltihaplarını Tedavi Etmek İçin Yağ Kürü:
Susam yağ 100 mi
Tencereye konan susam yağına birkaç damla su damlatılır, su çatırdamaya başlayıp etrafa sıçramaya başlayınca (100 C°’ye ulaşınca) yağ ateşten indirilip soğumaya bırakılır. Soğuyan yağ bir şişeye doldurularak ağzı mantarla sıkıca kapatılır. Ayurveda’ya göre yağ bu yöntemle olgunlaşmış olur. Ağız sıcak suyla çalkalandıktan sonra sabahları aç karnına ağza alınan 1 tatlı kaşığı-1 yemek kaşığı susam yağı 3-5 dakika kesinlikle yutulmadan düzenli olarak ağızda emilmeli, çalkalanmalı, dişlerin arasından basınçla geçirilmeli ve tükürülmelidir. Ağız sıcak suyla yıkandıktan sonra dişler çok iyi fırçalanmalıdır. Bu işlem en az 6-8 hafta boyunca, günde 2 kere sabah aç karnına, akşam yatmadan önce uygulanmalıdır. Bu kür taze susam yağıyla da yapılabilir.
Yağ kürü kısa aralarla sürek!) yapışabileceği gibi, yılda iki kere 6-8 haftalık süreyle de yapılabilir. Yıida en az iki kere yapılmalıdır.
Canlandırıcı ve Rahatlatıcı Masaj Yağı 1:
Sandal ağacı eterliyağ 2 damla
Turnagagası eterliyağ 2 damla
Susam yağ 20 mi
Yağlar bir kapta çok iyi karıştırılır. Canlandırıcı ve Rahatlatıcı Masaj Yağı 2: Sedir ağacı eterliyağ 1 damla
Lavanta eteri i yağ l damla
Susam yağ 20 mi
Yağlar bir kapta çok iyi karıştırılır. Sabahları tüm vücut en az 5 dk bu yağlardan biriyle masajlanır. 20 dakika kadar yağın etkisini göstermesi İçin beklenir. Zaman varsa dinlenilebilir. Sürenin sonunda çok sıcak olmamak koşuluyla duş yapılır.
Masaj Yağı (Bel Ağrısı, Kas Kramp ve Tutukluğu): Susam yağ 100 mi
Soya yağ 50 mi
Zeytin yağ 50 mi
Birkaç damla gül, papatya veya lavanta yağı. Yağlar genişçe bir kapta mikserie iyice çırpılır ve koyu renkli bir şişeye doldurulur. Oda sıcaklığında saklanır. Bu yağ karışımıyla günde birkaç kere masaj yapılır. Uyarıcı ve Canlandırıcı Masaj Yağı 1: Ardıç üzümü yağı 2 damla
Lavanta yağı . 2 damla
Susam yağı 20 mi
Yağlar bir kapta çok iyi karıştırılır. Uyarıcı ve Canlandırıcı Masaj Yağı 2: Kuşdili yağ l damla
Limon veya portakal yağı 1 damla
Lavanta yağı 2 damla
Susam yağı 20 mi
Yağlar bir kapta çok iyi karıştırılır. Tüm vücut 5-10 dk masajlanır. Yağ en az 20 dk veya tüm gün vücutta bırakılabilir. Sıcak olmayan duş yapılır. Duştan sonra en az 20 dk yatarak dinlenilmelidir.
Kısa Açıklamalar:
• Ayaklar yatmadan önce, 4 damla gül, lavanta, oğul otu veya yasemin yağıyla, 100 mi susam yağının ka-nştırılmasıyla hazırlanmış yağla masajlanır. Yorgun ayaklar dinlenir ve rahat uyunur.
• El bakımı için 20 mi susam yağı 1-2 damla gül, sanda! ağacı yağı veya yasemin yağıyla karıştırılır. Eller haftada 1-2 kere karışımla çok iyi masajlarnr.
• Baş ağrısını, saç dökülmesini ve saçlann erken beyazlaşmasını Önlemek için, saç dipleri 10 mi susam yağıyla, parmak uçlanyla bastırılmadan masajlanır, yarım saat sonra orta yumuşaklıkta şampuanla yıkanır. Yağ tüm gece başta bırakılabilir.
• Burna damlatılan 1-2 damla susam yağı, burun epi-tel dokusunun kurumasını, çatlamasını önler.
• Susam yağı yemeklerde ve salatalarda kullanılır.
• Susam helva yapımında kullanılır. Susam bulamaç kıvamında öğütülerek tahin elde edilir. Tahin, şeker, çöğen suyu, su ve limon karışımından yapılan tatlıya tahin helvası denir. Tahin helvasının besleme gücü yüksektir. Yaklaşık olarak susam yağının özelliklerini taşır. Tahin helvası şeker yerine pekmez kullanılarak da yapılır.
