Süpürge Çalısı
SÜPÜRGE ÇALISI
Funda, Goyun, Morca Süpürge, Süpürge Otu
ERİCAVULGARISL
Ericaceae Calluna Vulgaris L.
Calluna adının Yunanca temizlemek anlamındaki kallyno sözcüğünden türediği sanılmaktadır.
Güneydoğu Anadolu dışında, tüm Avrupa’da, Afrika’nın kuzeybatısında yetişir.
Eski eserlerde, süpürge çalısıyla aynı özellikte olan ağaç süpürge çalısıyla (Erica Arborea) karşılaşılır. Hippokrates, Dios-korides ve Plinius da ağaç fundasına yer vermiştir. Matthiolus bitkinin terletici gücünü övmüş, böbrek ve idrar torbası taşlarında yapraklarının suyunu, göz iltihaplarında çiçekli dallarını, çıban ve ayak baş parmağı gut hastalığında, çiçeklerini, herpesde çiçek yağını kullanmıştır. Kneipp süpürge çalısı, pelin otu, katırtırnağı karışımından yapıian çayı romatizmaya karşı önermiştir. Madaus bitkiyi ateşii hastalıklarda önermiş, Leclerc idrar söktürücü, iltihap önleyici olarak kullanmıştır. Tıbbi Nitelikleri: Antiseptik, idrar soktürücü, büzücü. Süpürge otunda bulunan hidrokinon, A vitamini asidi yaşlılık nedeniyle oluşan lekelerin kaybolmasına yardımcı olur.
Kullanıldığı Yerler: Aibümİnüri, böbrek iltihabı, kan temizleyici, romatizma, sistit, ishal, yatak ıslatma. Botanik: Toprak yönünden çok yetingendir, bataklıklarda, ışıklı kuru ormanlarda, kumullarda yetişir. Ki-reçsîz toprakları sever. Çok az nem ister. İstanbul ve çevresinde, Karadeniz kıyılarında, Trabzon, Giresun, Arhavİ, Rize, Çoruh, Hemşin’de 1000 m’ye dek yetişir. Avrupa’da 2500 m’ye dek görülmektedir. Boyu 1 m’ye ulaşan bitki, çalı görünümlüdür, 10-45 yıl yaşar. Çok yıllıktır. Karşılıklı, yaz kış yeşil, dört sıra yaprakları çatı kiremidi gibi sıralanmıştır. Temmuzdan ekime kadar açan pembemsi açık menekşe rengi çiçekler küçük çan biçimindedir. Nelerinden Yararlanılır: Çiçeğinden ve çiçekli dallarından yararlanılır. Toplanması ve Saklanması: Çiçek açtığında, çiçekli dallar kesilerek toplanır. Demetler halinde asılarak veya ince serilerek gölgede kurutulur. Ağzı kapalı kaplarda, kuru yerlerde saklanır. Kokusu ve Tadı: Kokusu ve tadı kendine özgüdür.
Yan Etkileri: Fazla kullanıldığında mide rahatsızlıklarına neden olabilir. Kullanma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır.
Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: Çay: 1 çay kaşığı çiçek veya çiçekli dala 150 mi sıcak su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Günde 2-3 çay fincanı ılık olarak yudum yudum içilir.
Banyo: 150-200 g çiçekli dal 1 litre suda 10-15 dk kaynatılıp süzülür, banyo suyuna karıştırılır. İçindeki Bazı Maddeler: Arbutin, enzimler, flavon-gli-kozid, tanen, saponin, alkaloite benzer maddeler, mineraller, kireç, silisik asit, karoten, erikolin.
REÇETELER
Albüminüri (Das Beste):
Süpürge çalısı çiçekli dallar 40 g
40 g çiçekli dal ı litre suda 10 dk kaynatılıp süzülür. Tüm güne bölünerek, gün boyunca içilir. Taze bitkiye öncelik tanınmalıdır.
Böbrek İltihabı (Nefrit): Süpürge çalısı çiçekli dal 50 g
15 g çiçekli dal 500 mi suda 15 dk kaynatılıp süzülür. Dörde bölünerek gün boyunca içilir.
Gut Hastalığı, Romatizma (Madaus) 1: Süpürge çalısı çiçekti dal 50 g
3 çay kaşığı kıyılmış bitki, 2 su bardağı soğuk suda 8 saat demlenip süzülür. Tüm güne bölünerek, gün boyunca içilir.
Gut Hastalığı, Romatizma 2: Kayışkıran kök
Söğüt Huş ağacı yaprak Süpürge çalısı bitki 20 g ağaç kabuğu 20 g 30 g 30 g
2 çay kaşığı karışıma 200 mi sıcak su eklenir, 15 dk demlenip süzülür. Günde 2-3 çay fincanı içilir.
İshal: Süpürge çalısı çiçekli dal 30 g
30 g çiçekli dal l litre suda 2 dk kaynatılır, ıo dk demlenip süzülür. Tüm güne bölünerek, gün boyunca İçilir. Metabolizma Güçlendirici, Kan Temizleyici l: Huş ağacı yaprak ıo g
Öksürük otu yaprak 10 g
Böğürtlen yaprak 40 g
Süpürge çalısı çiçekli bitki 40 g 1 yemek kaşığı karışıma 250 mi sıcak su eklenir, 4-5 dk demlenip süzülür. Kahvaltıda 1-2 çay fincanı içilir. Metabolizma Güçlendirici, Kan Temizleyici 2: Bahçe nanesi yaprak 15 g
Böğürtlen yaprak 25 g
Çoban üzümü yaprak 25 g
Süpürgeçalısı çiçekli bitki 35 g
1 yemek kaşığı karışıma 250 mi sıcak su eklenir, 5 dk demlenip süzülür. Kahvaltıda 1-2 çay fincanı içilir. Romatizma i:
Civanperçemi bitki 25 g
Süpürge çalısı bitki 25 g
2 çay kaşığı karışıma 1 çay fincanı sıcak su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Günde 2-3 çay fincanı içilir.
Romatizma 2:
Kekik bitki ıo g
Papatya çiçek 10 g
Süpürgeçalısı bitki 30 g
2 çay kaşığı kanşıma 150 mi sıcak su eklenir, 10 dk kaynatılıp süzülür. Günde 2-3 çay fincanı içilir. Romatizma 3:
Lavanta çiçek 33 g
Süpürge katırtırnağı çiçek 33 g
Süpürge çalısı çiçekli dallar 34 g
Karışımın tümü l litre suda kaynama noktasına kadar ısıtılır, 8-10 saat demlenip süzülür. Banyo suyuna karıştırılır. Sistit:
Süpürgeçalısı çiçekli dal 40 g
40 g çiçekli dal l litre suda suyun 1/3′ü buharlaşıncaya dek kaynatılıp süzülür, balla tatlandırılır. Tüm güne bölünerek, gün boyunca içilir. Yatak Islatma:
Süpürge çalısı çiçekli dal 50 g
50 g çiçekli dal l litre suda, 250 mi su kalıncaya kadar kaynatılıp süzülür. Tümü 1 kerede içilir. Saat 15.00′den sonra içilmemesi önerilmektedir.
Kısa Açıklamalar:
• Romatizmalı sancıyan eklemler için banyosu yapılabilir.
• Ekzama için günde 2-3 çay fincanı çayı içilir ve hasta yer günde birkaç kere çayla pansuman yapılır.
• Uykusuzluk ve uyumakta zorluk çekenlere yatmadan 1 saat önce, 1 çay kaşığı baİla tatlandırılmış süpürge çalısı çayı içmeleri Önerilir.
• Nekahet döneminde kas güçlendirici olarak, gün aşın süpürge çalısı banyosu yapılır
