Pirinç
PİRİNÇ
ORYZASATIVAL
Gramineae
Çin tarihçilerinin ve seyyahlarının yazılarından Türklerin pirinci Anadolu’ya geimeden çok Önce tanıdıkları anlaşılmaktadır. Türkler pirinç için Öz Türkçe tııtıtr-gan sözcüğünü kullanıyordu. Pirinç veya birinç sözcüğü ilk olarak 14. yüzyılda kullanılmaya başlanmıştır.
Anavatanının Güneydoğu Asya ve Hindistan olduğu ileri sürülmektedir. Asya, Afrika ve Amerika’da yabani pirinçle karşılaşılmaktadır. Doğu Asya’nın ana gıda maddesi olan pirincin Çin’de yaklaşık 11000 yıldan beri tarımı yapılmaktadır. Çin’de Kral Shen Nung döneminde, pirincin nasıl yeneceği belirlenmişti. Pirinç kültürü Hindistan’da Çin’in etkisi olmadan, tamamen ayrı olarak gelişmiştir. Pirinç Avrupa’da Büyük İskender döneminden beri gıda maddesi olarak tanınmaktadır. Gladyatörlerin ve zenginlerin sofrasından eksik olmazdı. Kadınlar yumuşak ve parlak bir ten elde edebilmek için her sabah yüzlerine ve dekoltelerine pirinç kremi sürerdi. Pirinç Avrupa’da 711′de İspanya’yı istila eden Arapların pirinç tarımı yapmaya başlamasından sonra yayılmıştır. Pirinci Balkanlara Türklerin tanıttığı ileri sürülmektedir. Amerika’da pirincin tarımı 17. yüzyılda yapılmaya başlanmıştır. Theophrast Hintlilerin pirinç yediklerinden ve sindiriminin kolay olduğundan söz etmiştir. İnsanların beslenmesinde çok önemli bir yeri cilan pirincin, tarımının yapıldığı ülkelerin mitolojisinde önemli bir yeri vardır. Japonya’da pirinç zenginlik tanrısı Daikoku’nun ayrılmaz bir parçasıdır. Bu tanrı bir pirinç balyası veya pirinç çuvalıyla sembolize edilir. Pirincin ana gıda maddesi olarak yendiği tüm ülkelerde buna benzer inançlar yaygındır. Doğuda pirinç kutsaldır.
Tıbbi Nitelikleri: Böbrek taşı oluşumunu önler, kan basıncım düşürür, kansere karşı koruyucudur, peklik verir. Pirinç çok eskiden beri böbrek hastalıklarında ve yüksek tansiyonda uygulanmaktadır. Pirinç diyeti yüksek tan-iyonun düşmesini ve kilo vermeyi ağlar. Ayrıca sedef hastalığı olanlarda da düzelme görülmektedir. Pirinç düeti ancak bir doktor kontrolünde, doğal pirinçle yapılabilir, lunde sodyum olmadığından hasta bubreği koruyucudur. Bağırsak gazları yüksek tansiyonu olanlara düzenli olarak pirinç yemeleri önerilir. Pekliği d t Önler. Pirinç, diğer tahıl türlerine oranla kandaki şekeri daha hızlı (1 saat içinde) \ukseltir. Bu nedenle şeker hastalarına fazla pirinç yememeleri önerilir. Kullanıldığı Yerler: Cilt, gaz şişkinliği, ishal, üre. Pirinç nişastası kaşıntı için kullanılır. Pirinç kaynatılarak elde edilen ve pirinç suyu olarak adlandırılan sıvı Hint ilaç kodeksinde ateş, iltihap ve idrar zorluğunda Önerilmektedir. Pirinç suyu, limon suyu ve şeker karıştırılarak limonata gibi de içilebilir. Pirinç Hindistan’da 3000 yıldan beri ishale karşı uygulanmaktadır. Çocuk ishallerinde çok iyi sonuç vermektedir. 100 g pirinç, 1 litre suda 2 g tuz karıştırılarak pişirilir. Gün boyunca çocuğa yedirilir. Bu karışım ishali keser, vücuttaki suyu tutar ve dışkıyı azaltır. Pirinç kepeği böbrekte oluşan kalsiyum taşlarmı önler. Bunun için günde 2 kere 10 g pirinç kepeği yenilmesi önerilmektedir. Pirinç kepeğinde bulunan fitin veya inositolün vücuttaki fazla kalsiyumu emerek böbreğe ulaşmasını önlediği sanılmaktadır. Botanik: Günümüzde tropik ve subtropik bölgelerde yüzlerce çeşit pirinç türünün tarımı yapılmaktadır. Yabani pirincin bir sapı ve bir çiçek salkımı vardır. Tarımı yapılan pirincin ise beş sapı ve çiçek salkımı vardır. Küçük köklüdür. Tarımı yapılan pirinç yabani pirince oranla 50 kere daha fazla ürün verir. En iyi pirinç su taşkınlarına uğrayan topraklarda ve yetiştiği dönemde en az 2 ay sürekli yağmur yağan yerlerde yetişir.
Yarım haşlanmış pirinç, kabuğuyla yarım haşlandıktan sonra soyulan pirinçtir, B vitamini yönünden çok zengindir. Soyulmuş pirinç, soyulmuş ve dışında gü-müşümsü bir kabuk kaİmış pirinçtir. Beyaz pirinç bu gümüşümsü kabuğu temizlenmesiyle elde edilir. Cilalanmış pirinç tanelerinin dışı ışığı yansıtır. Pirinç, tohumunun görünüşüne göre üçe ayrılır: U-zun tohumlu, orta boylu ve yuvarlak pirinç. En değerli pirinç tarımı Himalayaların eteklerindeki tepelerde yapılan basmatidir. Basmati Hintçe güzel koku anlamına gelir. Pişerken çok güzel bir koku verir. Tüm pirinç taneleri uzundur, uzunlukları birbirine eşittir.
Nelerinden Yararlanılır: Tohumundan, nişastasından, unundan ve tohumları suda haşlanarak elde edilen suyundan (pirinç suyu) yararlanılır. Toplanması ve Saklanması: Pirincin tarımı yapılır. Kokusu ve Tadı: Tadı yetiştiği yöre ve iklime göre farklılıklar gösterir.
Yan Etkileri: Ana gıda maddesi olarak çok yıkanmış veya cilalanmış pirinç yiyenlerde beriberi hastalığı görülebilir. Pirinç tanelerinin kabuğunun altında, pirincin en üst tabakası protein ve vitaminler yönünden çok zengindir. Çok yıkanan ve cilalanan pirinçte bu tabaka yok olur. Özellikle B grubu vitaminleri kayba uğrar. Uzun zaman depolarda bekletilen pirincin bol sebze veya sütle yenilmesi önerilmektedir. Kullanma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri:
Nişasta ve pirinç unu: Günümüzde endüstriyel olarak elde edilmektedir. Lapa: Pirinç haşlanarak elde edilir. Pirinç suyu: Pirinç haşlanarak veya pirinç 6-8 saat suda yatırılarak elde edilir.
İçindeki Bazı Maddeler: Aminoasitler, karbonhidratlar, yüksek kaliteli albümin (uzun süre enerji sağlayan, çok kolay sindirilen çok ince tanecikli nişasta), proteinler, B grubu vitaminleri, demir, çinko, fosfor, kalsiyum, magnezyum, potasyum. 100 g taze pirinçte 30 mg selenyum bulunur.
REÇETELER
Gaz Şişkinliği:
Pirinç tohum
Cilalanmamış doğal pirinç haşlanıp az yağla pişirilir. Yemekte yenir. İshal:
Pirinç tohum
Cilalanmamış doğal pirinç yağsız olarak pişirilir. 1-3 gün yenir. Üremi:
Pirinç tohum
Cilalanmamış doğal pirinç az yağla pişirilir. Yemeklerde ekmek yerine yenir.
Kısa Açıklamalar:
• Vücuttaki deri kırışıklıkları, pudra gibi çok ince pirinç unu veya nişastasıyla tedavi edilir.
• Appa (İngilizce hoppers) pirinç unu, maya, hindis-tan cevizi sütü ve şeker karışımından yapılır, Sri Lanka’da sabah kahvaltısında yenir. Indiappa (İngilizce string hoppers) buharda pişirilip kızartılmış pirinç unu ve su karışımıdır.
• Miso Japonların kullandığı en eski baharattır. Soya fasulyesi, pirinç veya başka tahıllardan yapılır. 50 kadar çeşidi vardır. Mohi Japon pirinç pastasıdır.
• Pirinç kâğıdı pirinç unu, su ve hız karışımından yapılan çok ince pirinç ekmeğidir. Pirinç makarnası pirinç unundan yapılan çok ince saydam bir tür makarnadır. Pişirilmez, üzerine kaynar su eklenir ve 2-5 dk sonra süzülür.
• Pirinç sirkesi üzüm ve meyve sirkesinden çok daha hafiftir, hafif tatlı bir sirkedir. Japon ve Çin mutfağında çok kullanılır. Beyaz, kırmızı pirinç sirkesi gibi birçok çeşidi vardır.
• Yapışkan pirinçten yapılan şiş pirinç, basınçlı buhar altında hacmi 20 kere büyütülüp kavrulan pirinçtir.
• Arak dünyada en çok tanınan pirinç rakısıdır. Alkol oranı %38′dir. Güneydoğu Asya’da ve Sri Lanka’da yaygın olarak içilir.
• Pirinç birası normal biradan daha hafiftir. Uzun süre dayanır. Pirinç şarabı pirincin mayalanmasıyla elde edilir. Alkol oranı %15-20 arasındadır. Üzüm şarabı gibi bekletilerek olgunlaşması sağlanır. Sake Japonların milli içkisidir ve pirinç şarabının Japonca adıdır. Pirinç viskisi Tayland’da yapılmaya başlanmıştır. Mekhong adıyia biİİnir. Alkol oranı %20′dir.
