Patlıcan
PATLICAN
SOLANUM MELONGENA L Solanaceae
Solanum adının güçlendirmek, acıyı unutturmak anlamına gelen solan sözcüğünden türediği ileri sürülmektedir. Sanskritçe vatingana sözcüğü değişerek Farsça’da patingan, Arapça’da badincan, Türkçe de ise patlıcan olmuştur. Bitkiye ve meyvesine patlıcan denir. Domates ve biberle yakın akraba olan patlıcanın anavatanı Hindistan’dır. Patlıcanın Hindistan’da çok eskiden beri brinjal adı altında tarımı yapılmaktadır. Araplar patlıcanı 13. yüzyılda Kuzey Afrika’dan İspanya’ya kadar götürmüştür. İtalya’da 1550 yılından beri tarımı yapılmaktadır. Akdeniz ülkelerinde 16-17. yüzyıllarda yaygınlaşmaya başlamıştır.
Tıbbi Nitelikleri: Kolesterol düşürücü, safra ve idrar söktürücü, peklik giderici, yumuşatıcı. Kullanıldığı Yerler: Karaciğer, kolesterol, peklik, şişmanlık.
Genellikle sebze olarak kullanılır. Besleyici gücü azdır, ancak tedavi bitkisi olarak değerlidir. Botanik: Botanikçilere göre bahçelerde tarımı yapılan Solanum Melongena, günümüzden binlerce yıl önce, Hindistan’daki türü Solanum Indicum’dan melezleş-tirme yöntemiyle elde edilmiştir. Günümüzde subt-ropikal bölgelerde yetiştirilmektedir. Boyu 1 m’ye ulaşır. Kazık kökü toprağın derinliklerine iner. Uzun saplı, sert ve derimsi yaprakların altı sert kıllarla örtülüdür. Boyları 7-15 cm, genişlikleri 3-10 cm arasında değişir. Düz veya yay gibi duran yaprakların kenarları dalgalı, parçalı veya kesiktir. Menekşe renkli çiçekler 3-5 cm çapındadır. Beyaz olanları da vardır. Bitkinin üst tarafındaki çiçekler kısa, alt taratmdaki çiçekler ise uzun saplıdır. Çiçek çanak yapraklan sert kıllı veya dikenlidir. Meyve alttaki uzun saph çiçeklerde oluşur. Parlak meyve kabuğu koru mordur. Ancak meyve kabuğu yeşil veya beyaz olanları da vardır. Sebze olarak yetiştirilen meyve 10-30 cm boyunda, 5-10 cm kahnlığındadır. Meyvenin top gibi yuvarlak, armut biçimli veya ince uzun olanları vardır. Hindistan’da, ülkemizde ve Avrupa’da meyveleri koyu mor olan türü, Malezya’da beyaz renkli türü yetiştirilir. Nelerinden Yararlanılır: Meyvesinden ve az da olsa kurutulmuş bitkiden yararlanılır.
Toplanması ve Saklanması: Bitkinin tarımı yapılır. Patlıcan toplanırken meyvenin üzerinde yaklaşık 2 cm sap kalmasına dikkat edilir. Ezilen ve derisi yaralanan patlıcan süratle bozulur. Meyvenin çekirdekleri küçük ve yumuşaktır. Meyve, derisi parlaklığını kaybetmediği sürece yenebilir. Çok olgunlaşan meyvenin derisi matlaşır, tohumlar irileşir ve meyve eti sertleşir. Meyve kurumaya meyilli olduğundan yüksek nemde ve 10-13° C’de saklanır.
Kokusu ve Tadı: Yumuşak, acımsı, baharlı bir tadı vardır.
Yan Etkileri: Meyvesinin bilinen herhangi bir yan etkisi yoktur, ancak tüm solanum bitkilerinde olduğu gibi yeşil bölümü zehirlidir. Kullanma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır. İçindeki Bazı Maddeler: Karbonhidrat, protein, yağ, madenler (demir, fosfor, kalsiyum), maden izleri (bakır, kükürt, magnezyum, potasyum, sodyum), vitaminler (A, Bı, B2, B3, C).
Patlıcanda yüksek oranda kanser önleyici proteaz enzimi vardır. Meyve derisinde organik asitler vardır.
• Patlıcan Nijerya’da romatizmayı ve krampları tedavi edici ve gebeliğe karşı koruyucu olarak kullanılır. Araştırmalar çiğ patlıcan özünün içindeki skopoletin ve skoparon maddelerinin krampları tedavi etme gücünün olduğunu doğrulamıştır.
