Pamuk
PAMUK
GOSSYPIUM
Malvaceae
Gossypîum Arboreum L, Gossypium Barbadense L, Gossypium Herbaceum L., Gossypium Hîrsutum L
Gossypium sözcüğünün Arapça büyücek veya çahmsı bitkiler için kullanılan gaz sözcüğünden türemiş oian gossıım sözcüğünden kökenlendiği i-leri sürülmektedir.
Anavatanı Amerika, Asya ve Avrupa’nın tropik ve subtropik bölgesidir. Çin’de MÖ 2300 yılında, Hindistan’da MÖ 3000 yıllarında pamuktan yararlanılıyordu. Sanskritçe yazılmış en eski eserlerde pamuktan bahsedilir. Heredot’un yazılarından MÖ 5. yüzyılda genellikle pamuk kumaştan yapılmış giysiler giyildiği anlaşılmaktadır. İtalyan tarihçilere göre pamuk, 14. yüzyılda Hindistan’dan Venedik’e getirildi ve oradan Avrupa’ya yayıldı.
Pamuk ilaç olarak ilk kez Arap hekimler tarafından kullanılmıştır. Arap hekimler pamuğun yaprak suyunu çocuklardaki koliklerde, tohumunu öksürükte ve akciğer hastalıklarında, tohumundan elde edilen yağı ise yaz çillerinin ve hafif ekzamanm tedavisinde kullanmıştır.
Lonicerus pamuk yapraklarından elde edilen suyu küçük çocukların karın ağrısında, tohumunu ise göğüs hastalıklarında ve öksürük tedavisinde uygulamıştır.
Madaus pamuğun hamilelik dönemi şikâyetleri, sancılı menstrüasyonlar, menstrüasyon gecikmeleri, rahim kanamaları, doğum ve düşükten sonra sonun çabuk gelmesi için kullanıldığım, pamuk yağının yaz çillerinin tedavisinde uygulandığını yazmıştır. Günümüzde pamuk yağından genel olarak merhem ve linimet yapımında yararlanılmaktadır. Linimet kas ve eklem ağrılarını dindirmek için vücuda sürülen alkollü veya yağlı losyonlardır. Tıbbi Nitelikleri: Pamuk çekirdeği yağı kolesterolü düşürür.Kullanıldığı Yerler: Pamuk yağı erkeklerin kısırlığım Önlemek için yapılan fitillerin etkili bir maddesidir. Günümüzde Çin’de yaygın olarak kullanılmaktadır ve olumîu sonuçlar alındığı ileri sürülmektedir. Botanik: Otsu veya çalı görünümlüdür.
26 yabani türü olan pamuğun ticari olarak başlıca 4 türünden yararlanılır: Gossypium Arboreum L., Gossypium Barbadense L., Gossypium Berbaceum L., Gossypium Hirsutum L. Bu türlerden birçok melez elde edilmiştir. Pamuk piramit görünümlü ve çok yıîhk bir bitkidir, ancak tarımı genellikle yıllık yapılır. Sarı ender olarak pembe olan pamuk çiçekleri kısa saplıdır. Yapraklar bitkinin yukarı bölümünde parçalıdır ve kenarları dişlidir. Pamuk kozaları, her birinde 6-9 tohum bulunan bölmelerden oluşur. Kozalar açıldığında bir tohumîa onu saran lifler ortaya çıkar. Nelerinden Yararlanılır: Pamuk kok kabuğundan ve yağından yararlanılır. Toplanması ve Saklanması: Tarımı yapılır. Kokusu ve Tadı: Pamuk tohumu preslendikten sonra elde ediîen yağ kırmızımsı siyahtır. Kendine özgü bir kokusu, keskin ve tırmalayıcı bir tadı vardır. Büyük rafinerilerde temizlenir. Genelikle bir eriyik içinde (sodalı su) rengini kaybeder. Rafine edilen pamuk yağı güzel bir koku kazanır ve renksizdir. Yan Etkileri: Yüksek tansiyonu olanlar pamuk tohumu yağını ve pamuk tohumu yağından imal edilmiş margarini yemekten kaçınmalıdır. Pamuk tohumu ve yağı ender olarak bazı insanlarda alerji yapmaktadır.
Küçük ölçüde (15-20 mi) menstrüasyonu düzene sokar, yüksek oranda kaynatılmış pamuk kökü kabuğu düşüğe neden olur.
Kullanma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: Pamuk tohumu yağı genellikle merhem yapımında ve masaj yağı olarak kullanılır.
İçindeki Bazı Maddeler; Kırmızı veya sarı renkli, reçineye benzer bir madde.
Pamuk çekirdeği yağındaki maddelerin, özellikle yağın oranı, pamuğun türüne ve yetiştiği yerin iklimine göre değişkenlik gösterir. Soyulmamış pamuk tohu-mundaki yağ oram %i8-25 arasında, soyulmuş pamuk çekirdeğindeki yağ oram %30-40 arasında değişir. Protein oranı %29-34 arasındadır. İçindeki lif oranı %2-5 arasındadır.
Pamuk çekirdeği yağındaki çok kere doymamış yağ asidi oranı yüksektir. Pamuk yağında gossypol olarak adlandırılan çok zehirli bir boya maddesi vardır. Yağ ancak rafine edilerek temizlendikten sonra yenebilir hale gelir.
Pamuk tohumu yağı zayıf bîr yağdır. Yağ gliserin, li-nol asit ve palmatin asit içerir. Linol asit oram %34-54,8 arasında değişir.
Kısa Açıklamalar:
• Hidrofil pamuk, eczacılıkta kullanılan, taranmış ve elyafları paralel duruma getirilmiş pamuktur.
• Kısa lifli pamuk barut üretiminde kullanılır.
• Pamuk yağı yemek yağı olarak ve margarin üretiminde kullanılır. Ayrıca pamuk çekirdeği yağından kozmetik, sabun ve iîaç sanayiinde de yararlanılır. Rafine edilmemiş pamuk çekirdeği yağı ise mum ü-retiminde kullanılmaktadır.
• Yağ preslendikten sonra arta kalan küspe, protein yönünden zengindir, çok değerli hayvan yemidir.
