Okaliptüs
OKALİPTÜS
Mavi Ökaiiptüs, Okaliptüs, Sıtma Ağacı
EUCALYPTUS GLOBULUS LABILL
Myrtaceae
Eukalyptus Yunanca iyi anlamındaki eu ve örtülü anlamındaki kaîyptos sözcüklerinden türemiştir. Globus Latince küre anlamına gelmektedir. Türkiye’de bataklıkları kurutmak amacıyla dikildiğinden halk arasmda okaliptüse sıtma ağacı da denir. Anavatanı Tazmanya, Güney Avustralya’dır. Bitkiyi ilk olarak 1872 yılında Jacques Labillar-diere Tazmanya’da keşfetmiştir. Bir yazıyla Fransız Bilimler Akademisi’ne bataklıkları kurutmaya yaradığını, yapraklarından çıkan e-terli yağın havayı dezenfekte ettiğini bildirmiştir. Bitkinin bataklıklardaki suyu süratle emerek sivrisinek yumurta yataklarının yok olmasını sağladığı kısa sürede doğrulandı. Okaliptüs yaprakları 19- yüzyılda antiseptik ve güçlendirici olarak, baş ağrısı ve sıtmaya karşı kullanıldı. Ayrıca ağaç kabuğundan ateş düşürücü, kramp çözücü olarak yararlanıldı. 19. yüzyılın sonunda Fransa, Cezayir ve Kaliforniya’da okaliptüs yağı elde edildi ve ticareti yapılmaya başlandı. Tıbbi Nitelikleri: Antiseptik, ateş düşürücü, iltihap o-luşumunu önleyici, kan kesici, iştah açıcı, uyarıcı, balgam söktürücü. İltihaplı solunum yolları hastalıklarında ve astımda kortizon vazgeçilmez tedavi maddelerinden biridir. Ancak araştırmalar okaliptüs yağındaki en etkili madde sineolün solunum yollarını daraltan maddenin üretimini önlediğini göstermiştir. Her gün 6 kere 100 mg’ük sineol alan astımlı bir hastanın akciğer fonksiyonu %20 iyileşmektedir. Bu da tedavide kortizon oranının azaltılabileceğini göstermiştir. Katıksız sineol, yağ karışımlarına göre daha etkilidir.
Kullanıldığı Yerler: Astım, ateş, bronşit, sinüzit, tembel mide.
Botanik: Bitkinin yaklaşık 600 türü vardır. Yaklaşık 50 türü Akdeniz kıyılarında yetiştirilir. Dünyanın en yüksek ağacıdır, anavatanında 100 m’ye ulaştığı görülür. Akdeniz kıyılarında boyu 25-35 m arasında değişir. Türkiye’de kâğıt fabrikalarının ihtiyacım karşılamak için Antalya, Tarsus ve Karabucak bölgesinde Eucaliptus Rostratagîobuius dikilmiştir. Ağaç kabuğu gri beyazdır. Genç ağaçların dallarında yapraklar karşılıklıdır, yaşlı ağaçların yaşlı dallarında ise yapraklar saplı ve sarmal durumdadır. Bu yapraklar aşağı doğru sarkıktır, orak biçimli, daha uzun, kalın ve derimsidir. Altları yeşilimsi mavidir, yaprak damarları daha belirlidir. Yaprakların kenarlarına paralel olarak uzayan yaprak damarları uçta birleşir. Beyaz çiçeklerden oluşan meyvenin içi mavi yeşil, içleri kahverengi, sert, köşeli ve 4 gözlü tohumlarla doludur. Yaşlı ağaç dallarındaki yaprakların eterli yağ oranı daha yüksektir. Nelerinden Yararlanılır: Yapraklarından ve yağından yararlanılır.
Toplanması ve Saklanması: Temmuzdan eylüle kadar toplanan yaprakların gölge, havadar, kuru yerlerde süratle kuruması sağlanmalıdır. Yapraklar sıkıca kapanabilen cam kavanozlarda saklanır. Kokusu ve Tadı: Kokusu sert, tadı biraz acı ve aramalıdır.
Yan Etkileri: Yapraklarının herhangi bir yan etkisi yoktur. Yağının dikkatli kullanılması gerekir. Önerilen ölçüde kullanılmasına rağmen mide bulantısı, kusma ve ishale neden olabilir. Bu durumda okaliptüs yağlı ilaçların kullanılması durdurulmalıdır. İlacın kesilmesiyle şikâyetler de biter. Yağ seyrek olarak aİerji de yapabilir.
Kullanma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: Çay: 3 çay kaşığı kıyılmış okaliptüs yaprağına 250 mi kaynar su eklenir, 15 dk demlenip süzülür. Sıcak olarak yudum yudum içilir.
Yağ: Taze yapraklarından su buharıyla damıtılır. İçindeki Bazı Maddeler: Eterli yağ {okaliptol), acı madde, reçine, lastik, tanen. İçindeki eterli yağ oranının en az %3 olması gereklidir.
OKALİPTÜS
REÇETELER Ağız Kokusu (Corcos):
Safran toz stigma 2 g
Karanfil toz 3 g
Ardıç üzüm 5 g
Okaliptüs yaprak 10 g
Karışım 200 mi katıksız alkoi içinde 8 gün dinlendirilip süzülür, l kesme şeker üzerine 20 damla damlatılır, yemeklerden sonra yenilir. Anjin, Bademcik, Gırtlak İltihabı: Hardal bitki 20 g
Bahçe nanesi yaprak 20 g
Okaliptüs yaprak 20 g
15 g karışıma 150 mi kaynar su eklenir, 15 dk demlenip süzülür. Günde birçok kez gargara yapılır. Astım, Bronşit, Öksürük: Kekik bitki 20 g
Öksürük otu yaprak 20 g
Okaliptüs yaprak 20 g
2-3 çay kaşığı karışıma 250 mi kaynar su eklenir, 15 Ok demlenip süzülür. Hastalığın sertliğine göre sıcak olarak günde 1-3 çay fincanı içilir. Balgamı eritir, oluşmasını önier, solunum yollarını dezenfekte eder. Bronşit:
Papatya çiçek 5 g
Portakal yaprak 5 g
Oğul otu yaprak 5 g
Okaliptüs yaprak 10 g
Karışıma 500 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Günde 3 çay fincanı yemek saatleri arasında içilir.
Bronşitti Astım 1:
Ebegümeci çiçek 15 g
Bahçe nanesi yaprak 15 g
Okaliptüs yaprak 20 g
1 yemek kaşığı karışıma 150 mi kaynar su eklenir, 15 dk demlenip süzülür. Günde 2-3 fincan yudum yudum içilir.
Bronşiti! Astım 2:
Ardıç üzüm 15 g
Bahçe nanesi yaprak 15 g
Kedi otu kök 15 g
Köpek otu yaprak 15 g
Okaliptüs yaprak 40 g
3 yemek kaşığı karışıma 500 mi kaynar su eklenir, 15 dk demlenip süzülür. Gün boyunca yudum yudum içilir.
Bronşitti Astım 3 (Corcos}:
Ardıç Üzüm 10 g
Sinirli ot yaprak 30 g
Okaliptüs yaprak 30 g
Karışım l litre şarapta 10 gün dinlendirilip süzülür. Yemeklerden sonra l su bardağı içilir. Reçete astım nöbetini geçirmek için kullanılır. Bronşitti Astım 4 (Corcos):
Bu reçete astım nöbeti geleceği anlaşıldığında hemen uygulanmalıdır.
Bahçe nanesi yaprak 30 g
Okaliptüs yaprak 30 g
Karışım 1 litre kaynar suya konur, buhar derin derin solunur. Su sıcak tutulmalıdır. Boğmaca (Corcos):
Patates yeşil yaprak 20 g
Bahçe nanesi yaprak 20 g
Okaliptüs yaprak 30 g
Karışım 1 litre suda 10 dk kaynatılıp süzülür. Yaşa göre en çok günde 3 çay fincanı içilir. Grip, Nezle (Madaus): Okaliptüs yaprak 50 g
4 çay kaşığı ince kıyılmış yaprağa 400 mi kaynar su eklenir, 15 dk demlenip süzülür. Gün boyunca yudum yudum içilir.
Tembel Mide:
Okaliptüs yaprak 50 g
5 g yaprağa 300 mi kaynar su eklenir, 15 dk demlenip süzülür. Günde 2 çay fincanı içilir.
Kısa Açıklamalar:
• Sinüzit için 5-10 damla okaliptüs yağı kaynar suya damlatılır, buhar içe çekilerek solunur. Suya 40-50 g kuru yaprak da konabilir.
• Astım İçin 5 damla yağı kahve, çay veya suyla içilebilir. Ek olarak 1 litre kaynar suya 15-20 damla yağı damlatılır, buhar derin derin içe çekilir.
• Bronşit, romatizma ve hafif soğuk algınlığı için 500 g okaliptüs yaprağına 3 litre kaynar su eklenir, demlenip süzülür. 30-32°C, banyo suyuna karıştırılır. Aynı amaçla yağından da yararlanılır. Çocuklar için 200-300 g yaprak yeterlidir.
• Diş macunu, kapsül, pastil, fitil ve şurup yapımında kullanılır.
