Mısır
MISIR
ZEA MAYS L Gramineae
Linne 1737′de Karibik Kızılderi-lilerinin mısır için kullandıkları mays sözcüğünü. Yunanca tahıl anlamına gelen zea ile birleştirip mısıra Zea Mays L. adını vermiştir.
Mısır Türkiye’ye, Kuzey Afrika üzerinden gelmiştir. Anavatanı Mısır olduğu sanıldığından, bitkiye ve tanelerine mısır adı verildiği ileri sürülmektedir. Mısıra, Orta Avrupa’ya Türkiye üzerinden yayılması nedeniyle Fransa’da ve Almanya’da Türk buğdayı da denmektedir.
Mısırın anavatanı Amerika kıtasıdır. Meksika’da yapılan kazılarda 7500 yıllık mısır taneleri bulunmuştur.
Mısırın Kızılderililerin dini inanışlarında ve sosyal yaşamlarında çok önemli yeri vardır. Kızılderililer mısırın tanrıların bir hediyesi olduğuna İnanıyordu. Aztek krallığında ve Mayalarda mısır, halkın temel gıda maddelerindendi. Azteklilerin Cinteotl adında, yiyecek ve mısır tanrısı vardı.
Kristof Kolomb’un seyahat kayıtlarında, Avrupalıların mısırla ilk kez 5 Ekim 1492 tarhinde karşılaştıkları kayıtlıdır. Mısır tohumlan 1493 yılında İspanya’ya getirilmiş ve tüm dünyaya hızla yayılmıştır. Mısıra şifalı bitki olarak Avrupa’da ilk kez Hierony-mus Bock, Panicum adı altında yer vermiştir. Tıbbi Nitelikleri: İdrar söktürücü, iltihap Önleyici, kan kesici, kan şekerini düşürücü, kolesterol düşürücü, sancı dindirici, yumuşatıcı.
Araştırmalar mısırın içinde lutein ve zeaksantin gibi karotenoid türevlerinin olduğunu, ve bu maddelerin E vitaminiyle birlikte hareket ederek serbest radikalleri etkisiz hale getirdiğini göstermiştir. Mısır tiroidin çalışmasını yavaşlatır ve metabolizma üzerinde etkili olur. Mısır püskülü idrar söktürür, kum döktürür, yağlan eritir ve vücutta toplanan toksinlerin atılmasına yardımcı olur.Mısırın İçerdiği K vitamini, kanın pıhtılaşmasını sağlar. Mısırözü yağı kolesterol düşürücüdür. Kullanıldığı Yerler: Albüminüri, böbrek iltihabı, gut hastalığı, sistit, kolesterol, romatizma, ödem, şeker, şişmanlık, taş hastalıkları. Mısır püskülü her türlü ödemde ve idrar yollarında taş oluşumunu önlemek için kullanılır. Aşırı derecede İdrar azalmasında (oliguri), böbrek havuzcuğu iltihabında (piyelit), sistit, organik rahatsızlıklar nedeniyle kalp dokusunda su toplanmasında, gut hastalığında ve romatizmada da mısır püskülünden yararlanılmaktadır. Mısır nişastası bazı pudraların ana maddesini oluşturur ve tablet üretiminde kullanılır. Avrupa’da mısırözü yağı halk hekimliğinde astım, migren, saman nezlesi, saç kırılması, kepek ve cilt hastalıklarında uygulanmaktadır. Mısır yaprağı da zehir emdiği gerekçesiyle iltihaplı yerlere sargı olarak uygulanır.
Botanik: Türkiye’de mısır tarımı, ağırlıklı olarak Karadeniz bölgesinde yapılmaktadır. Mısır, insan ve hayvan beslenmesinde dünyadaki üçüncü önemli tahıldır.
Mısır bir yıllık bir bitkidir ve rüzgârla döllenir. Günümüzde hem çok yıllık, hem de kendini döîleyen mısır türleri yetiştirilmiştir.
Mısır sıcağı seven, çabuk büyüyen, boyu 4 metreye ulaşabilen bir bitkidir. Bir evciklidir, erkekler sapın ucunda, salkım başak biçimindedir. Dişi çiçekler ko-Çan halinde bir yaprağın koltuğundadır. Haziran ve temmuz aylarında açarlar. Tohumlar eylül ve ekimde olgunlaşır. Çiçeklerin tepecikleri, koçanların u-cunda, yaklaşık 30 cm uzunluğunda sarımsı kahverengi ipliklerden bir püskül oluşturur. Yapraklar geniş mızrak biçimlidir, sapa yapışık ve uzundur. Mısır, endosperminin yapısına ve görünümüne göre 7 ana gruba ayrılır. Bunların içinde en önemlileri un yapılan ve yumuşak olanlarıdır. Bunlar amilopektin yönünden zengindir.
Zea Mays İndentafa {at dişi mısırı) iri tanelidir. Amerika, Rusya ve Türkiye’de üretilir. Zea Mays Indurata (sert mısır) Arjantin, Avrupa,. Asya ve Türkiye’de yaygın olarak yetiştirilir. Ekonomik değeri yüksek bir mısırdır.
Zea Mays Saccharata (şeker mısırı) Amerika’da yeşil sebze olarak yenilen bir türdür.
Zea Mays Everta (cin mısırı) genellikle patlamış mısır olarak tüketilir.
Zea Mays Ceratina (mumlu mısır) nişastası kağıt ve yapıştırıcı imalatında kullanılan bir türdür. Zea Mays Amylacea (yumuşak mısır) unumsu bir mısırdır. Mısır unu elde etmek için kullanılır. Zea Mays Aorista sert mısır ile at dişi mısır arasında geçişi sağlayan bir mısır türüdür. Birçok yerde tarımı yapılmaktadır.
Nelerinden Yararlanılır: Unundan, nişastasından, tohumundan, koçanından, püskülünden, çiçeklerinden ve yağından yararlanılır.
Toplanması ve Saklanması: Mısırın tarımı yapılır. Mısır püskülü döllenmeden önce kesilerek gölge, havadar, kuru yerlerde süratle kurutulmalıdır. Çok dikkatli olarak havalı fırınlarda da kurutulabilir.
İyi kurutulmayan mısır püskülü idrar söktürücü özelliğini kaybeder, sürücü olur.
Kokusu ve Tadı: Mısır püskülünün çavdar mahmuzunu andıran kendine özgü bir kokusu vardır. Tatsızdır. Yan Etkileri: Sürekli mısırla beslenenlerde vitamin ve mineral eksikliği nedeniyle pellegra hastalığı görülmektedir. Mısırın sindirimi uzun sürer. Mide ve bağırsaklarından rahatsız olanlar mısır yemekten kaçınmalıdır. Mısır püskülünün herhangi bir yan etkisi . yoktur.
Kullanma Biçimleri: İçten uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: Mısır püskülü çayı: 1 çay kaşığı iyi kurutulmuş mısır püskülüne 150 mi kaynar su eklenir. 2-4 dk demlenip süzülür. Tatlandırılmadan içilir. Mısır püskülünden elde edilen sıvı Özün daha etkili olduğu ileri sürülmektedir.
Üzüm şekeri: Üzüm şekerinin üzümden elde edildiği sanılmaktadır. Ancak üzüm şekeri mısır nişastasının işlenmesiyle elde edilir.
Mısırözü yağı (mısır yağı): Mısır tanesi preslenerek elde edilir. Yağın tadı nedeniyle rafine edilerek açık sarı renkte pazarlanır. Soğuk preslenmiş altın sarısı yağının tadı çok serttir, ancak soya veya devedikeni yağıyla kanştınlabİlir. Yağı E vitamini sayesinde uzun süre saklanabilir.
İçindeki Bazı Maddeler: Lizin ve triptofan yönünden fakir proteinler, karbonhidratlar, yağ, selüloz, mineraller {demir, fosfor, kalsiyum), vitaminler (Bı, B2. karoten, niasin, E). Mısır proteinine maizin denir.
Mısır püskülünde acı maddeler, eterli yağ, flavonlar, reçine, saponinler ve tanen vardır. Mısır yağında yağ asitleri, linol asit, palmitik asit, fi-tosterin, fitohormon, demir, flor, fosfor, kalsiyum, magnezyum, selenyum, sodyum, silisik asit, lesitin, K ve E viamini. Doymuş yağ asidi oram %17, bir kere doymuş yağ asidi oranı %24, iki kere doymamış yağ asidi oranı %59′dur.
REÇETELER
Albüminüri 1:
Süpürge katırtırnağı çiçek 50 g
Mısır püskülü 50 g
40 g karışım l litre suda 10 dk kaynatılıp süzülür. Tümü güne bölünerek yavaş yavaş içilir.
Albüminüri 2:
Mısır püskülü kuru 50 g
6 g mısır püskülü 200 mi suda 5 dk kaynatılıp süzülür.
Her yarım saatte bir çay fincanı içilir.
Astım, Migren, Saman Nezlesi:
Mısırözü yağı 50 mi
Günde l yemek kaşığı mısırözü yağı içilir.
Bacaklarda ve Kemiklerde Ödem:
Mısır püskülü kuru 50 g
8 g kuru mısır püskülü 200 mi suda 10 dk kaynatılır, 10-15 dk demlenip süzülür. Günde 3 fincan ılık olarak içilir.
Böbrek Koliği:
a. Mısır püskül 20 g Kiraz meyve sapı 30 g
b. Yapışkanotu yaprak 20 g
Hatmi kok 30 g
a. 5 g karışım 200 mi suda 10 dk kaynatılıp süzülür.
b. 10 g karışım 200 mi suda 10 saat demlenip süzülür. iki çay karıştırılır. Günde 3 çay fincanı içilir.
Romatizma Ağrıtan, Kolikler:
Mısır püskülü kuru 50 g
6 g kuru mısır püskülü 200 mi suda 10″ dk kaynatılır, 10 dk demlenip süzülür. Günde 3 çay fincanı içilerek üç haftalık kür yapılır. Küre bir süre ara verilerek birçok kere tekrarlanabilir. Böbrek İltihabı:
Mısır püskülü kuru 50 g
6 g kuru mısır püskülü 200 mi suda 30 dk kaynatılır süzülür. Günde 5 çay fincanı, ılık oiarak içilir.
Böbrek Taşları: Mısır püskülü kuru 50 g
8 g kuru mısır püskülü 200 mi suda 10 dk kaynatılır, 5 dk demlenip süzülür. Ilık olarak günde 3 çay fincanı içilir.
Gut Hastalığını Önleyici: Kiraz meyve sapı 30 g
Atkuyruğu yaz sürgünü 35 g
Mısır püskül 35 g
Karışım 1 litre suda 20 dk kaynatılıp süzülür. Tüm güne bölünerek içilir. Sistit:
Mısır püskülü kuru 50 g
6 g mısır püskülüne 150 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Veya 6 g mısır püskülü 200 mi suda kaynama noktasına kadar ısıtılır, 5-6 dk demlenip süzülür. Yemek saatleri arasında, günde 5-6 çay fincanı içilir. İdrar Yolları İltihabı:
Çam taze sürgün uçları 20 g
Kekik yaprak 40 g
Mısır püskül 40 g
Karışım 600 mi suda 10 dk kaynatılıp süzülür. Günde 2-3 çay fincanı içilir.
Bel Ağrısı ve Kas Krampları için Masaj Yağı: Mısırözü yağı ıoo mi
Soya yağı 50 mi
Zeytinyağı 50 mi
Birkaç damla gül, papatya veya lavanta eterli yağı. Karışım bir kapta mikserle çok iyi çırpılır ve koyu renkli bir şişeye konur. Bu yağla ağrıyan yere veya tüm vücuda günde birkaç kere masaj yapılabilir. Yüzdeki Kırışıkları Yumuşatıcı: Mısır un
Ölçü ihtiyaca göre ayarlanır. Sıcak suya mısır unu karış-
tırılarak koyu bir lapa elde edilir. Yüzü yakmayacak derecedeki sıcak lapa yüze sıvanır. Çabuk soğumaması i-çin üzerine nemli sıcak bir tüibent Örtülür. 20 dk sonra yüz ılık suyla yıkanır. Bastırmadan yumuşak bir havluyla kurulanır. Zayıf Saçlar: Mısırözü yağı
25-30°C’ye kadar ısıtılmış yeteri kadar mısırözü yağıyla saçlara ve baş derisine çok hafif masaj yapılır. Baş bir tülbentle bağlanarak yağ tüm gece başta bırakılır. Sabahleyin saçlar bir bebek şampuanıyla 1-2 kere yıkanır. Yastığa kaim bir havlu örtmekte yarar vardır. Zayıflama Kürü:
Mısır püskülü kuru 50 g
8 g kuru mısır püskülü 200 mi suda 10 dk kaynatılıp süzülür. Zayıfiamak için yapılan kürü desteklemek amacıyla günde 2-3 çayfincam içiiir.
Kısa Açıklamalar:
• Kolesterol için günde 1 yemek kaşığı mısırözü yağı içilir. Fazla içilmemelidir. LDL’i düşürdüğü gibi HDL’i de düşürür.
• Gut hastalığından şikâyeti olanlar mısır da yemelidir.
• Mısır unu içinde çok az glüten olduğu için yalnız başına ekmek imalatında kullanılmaz.
• Tuzlu suda haşlanan mısır sertleşir. Mısır pişerken içine bir fiske şeker atılırsa, mısırın aroması ve tadı güçlenir.
• Mısır buzdolabında sarılarak 2 gün saklanabilir. Dı-şanda saklanan mısır aromasmdan ve tadından kaybeder. Mısır toplandıktan kısa bir süre sonra içindeki şeker nişastaya dönüşmeye başlar.
• Mutfağında mısırözü yağı kullananlar saç kırılmalarına ve saç kepeğine karşı kendilerini korumuş olurlar.
• Mısır haşlanarak, ızgarası yapılarak, tereyağında kızartılarak yenebilir.
• Genç mısır bitkisinden preslenerek elde edilen sıvıdan şurup yapılır. Genç mısırda çok şeker vardır.
• Meksika’da tuzlu suda pişirilen mısır, çırpılmış yumurtayla karıştırılır, ekmek gibi pişirilerek tereyağiy-la yenir. Ayrıca bal ve mısır karışımından elde edilen alkole cicha denir.
• Amerika’da tatlı mısır, severek yenen sebze türle-rindendir. Olmamış mısırdan patlamış mısır yapılır.
