Lahana
LAHANA
BRASSICA OLERACEA L.
Cruciferae
Brassica admm kökeni tam olarak bilinememektedir. Bazı kaynaklarda bu adın Keltçe lahana demek olan bresic veya brassic sözcüğünden türediği ileri sürülmektedir.
Ülkemizde lahana cimete, dahat, dal, düime, dürme, dürül, âürülgen, feren, gotol, halaza, kelem gibi birçok adla tanınır.
Lahanaya Azerbaycanlılar kalanı, Kazaklar kapıısta, Kırgızlar kopuşta, Özbekler karam, Tatarlar kdbista, Türkmenler kelem, Uygurlar kapuska veya bâsây demektedir.
Bugün tanıdığımız birçok lahana türünün yabani formu olan Brassica Oleraceae L.’nin anavatanının Akdeniz’in batı kıyıları olduğu ileri sürülmektedir. En eski tarım bitkilerinden biridir. B. Oleracea var. Capi-tata L. beyaz lahana, B. Oleracea var. Acephala D C. kara lahana, B. Oleracea var. Capitula Rubra L. kırmızı lahanadır. Yunanlıların bitkiyi, Batı Akdeniz kıyılarına yayılmaya başladıktan sonra tanıyarak Yunanistan’a getirdikleri sanılmaktadır. Romalılar MÖ 2. yüzyılda bitkiye tıbbi olarak çok değer veriyor ve lahananın iyi sebze olduğunu düşünüyordu. Diosko-rides ve Plinius lahananın olağanüstü bir bitki olduğunu belirtmiş, bitkiyi tedavi maddesi olarak kullanmıştır. Theophrast lahananın 3 türüne yer vermiştir. 16. yüzyılda yaşamış olan ünlü hekim Hieronymus Bock lahana yemiş olan bir insanın idrarının bile tedavi gücü olduğunu yazmıştır.
Tıbbi Nitelikleri: Kan yapıcı, temizleyici, kandaki şekeri düşürücü, çıban tedavi edici, öksürük dindirici, ishal önleyici, solucan düşürücü, yara kapatıcı. Kullanıldığı Yerler: Akne, bağırsak parazitleri, bitkinlik, zayıflık, bronşit, böcek ısırığı, böbrek, çıban, gut hastalığı, deri döküntüleri, ezikler, çürükler, iskor-büt, kansızlık, karaciğer, lumbago, öksürük, romatizma, siyatik, şeker hastalığı, soğuk algınlığı, yanıklar, yara. Nelerinden Yararlanılır: Yapraklarından ve yapraklarından preslenen suyundan yararlanılır.
Toplanması ve Saklanması: Sonbaharda tarladan kesilerek toplanan lahana, özel depolarda saklanır. Doğru depolanırsa, yenisi hasat edilinceye kadar taze oîarak kalır, biyolojik olarak herhangi bir kayba uğramaz. Kokusu ve Tadı: Kendine Özgü bir kokusu vardır. Suyunun tadı yavandır.
Yan Etkileri: Bazı insanlarda gaz yapar. Bu çoğunlukla iyi pişirilmemiş olmasından kaynaklanır. Lahana yedikten sonra rezene, kimyon gibi gaz giderici çay içmek yerinde olur.
Kullanma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: Yapraklarının suyundan yararlanılır.
Yaprakların topraktan temizlenmesi gerekir. Bu nedenle kısa bir süre ılık suda yıkanır ve iki bez arasında kurutulur. Yaprakları kıyılır veya ezilir. Su, taze yapraklar preslenerek elde edilir. Preslendikten sonra bekletilmeden içilmelidir, buzdolabında saklanmamalıdır.
Not: Sadece suyu içilerek diyet yapslmamaifdır.
İçindeki Bazı Maddeler: Karbonhidratlar, bitkisel yağ (kükürtlü), bitkisel albümin (%l-4 arası), müsilaj, reçine, şeker, mineral izleri (fosfor, kalsiyum), A, B ve C vitaminleri. Lahana ayrıca antiulkus faktörü olarak bilinen ve U vitamini olarak adlandırılan bir madde içerir. Ülseri ve gastriti tedavi eden bu madde 1950 yılında bulunmuştur. 100 g lahanada 46 mg kalsiyum, 23 mg magnezyum, 46 mg potasyum, 45 mg C vitamini vardır.
REÇETELER
Bronşit:
Lahana yaprak 50 g
50 g yaprak l litre suda 20 dk kaynatılıp süzülür. Gün boyunca içilir. Ayrıca göğüse 3-4 yaprak ezilerek bağlanır.
Iskorbüt:
Lahana yaprak 50 g
Kıyılır, zeytinyağı ve limon karıştırılır. 3 hafta boyunca
her gün yemeklerde yenir.
Kansızlık, Peklik, Alkole Bağlı Hastalıklar:
Lahana su
Kansızlıkta günde 2 çay bardağı, alkol nedenli hastalıklarda 2 su bardağı içilir. Ülser, Bağırsak İltihaplan:
Lahana yaprak
Ülser veya iltihabın durumuna göre günde 500-1000 mi lahana suyu tüm güne bölünerek, kesinlikle yudum yudum içilir.
Bu kür 3-4 hafta yapılır. Kürü 4-5 hafta sonra daha küçük bir ölçüyle tekrarlamak doğru ve yerinde olur.
Kısa Açıklamalar:
• İltihaplı akne ve impetigoda, günde 2-3 kere, lahana suyuna batırılmış bir pamuk hasta yerin üzerinde bırakılır.
• Çıban, iltihaplı yaralar, hücre dokusu iltihabı, kangren, soğuk ısırığı, ezik, dolama, çürük, romatizma, böbrek kolik nöbetleri, böcek ısırığı, bel ağrısı, tırnak iltihabı, kanamalı hemoroitler ve bağırsak iltihaplarında hasta olan yerlere kıyılmış, ezilmiş lahana yapraklan bağlanır.
• Çiçek hastalığı, kızamıkçık, zona ve iltihaplı deri döküntüsünde yaprağıyla çok iyi sonuçlar alındığı ileri sürülmektedir.
• Lahana böbrekleri çalıştırır, şekeri düşürür. Damla ve şeker hastalığı olanlar lahanayı salata ve yemek olarak bol bol yemelidir.
• Tüm solucan parazitlerine karşı çiğ lahana yenmesi veya suyunun içilmesi Önerilir.
