Kuşdili Bitkisi
KUŞDİLİ
Biberiye, Hasalban
ROSMARINUS OFFICİNAÜS L
Labîatae
Bazı bilim insanına göre rosmarinus sözcüğü Yunanca rhops myrİnos, yani güzel kokan sözcüklerinden türemiştir. Bazı bilim insanları da bu adın Latince ros ve marinus sözcüklerinden türediğini ve denizde yaşayan anlamına geldiğini ileri sürmektedir. Anavatanı Akdeniz kıyılarıdır. Bitki eski çağlarda tıbbi olarak kullanılmaktan çok, aşk tanrısı Afrodit’e adanmış ve tanrıların süsü olarak kullanılmıştır. Atinalılar ve Romalılar bitkiyi kutsallaştırmıştır. Arap hekimleri kuşdilinin eterİi yağını damıtma yöntemiyle elde etmiş ve bitkiyi çok kullanmıştır. Dioskori-des bazı mide hastalıklarında ve sanlıkta kullanmıştır. Galen taze yapraklarının suyu ve balın kanştırılmasıyla elde edilen karışımın donuk gözleri canlandırdığını yazmıştır. Kuşdili yaprakları, lavanta, nane, pelin otu ve üzerlik karışımından elde edilen Aqua Vulnenaria Spritııas kurşun yaralarının sarılmasında, çıbanların, yaraların temizlenmesinde, saç dökülmelerinde ve kan e-mici parazitlerin yok edilmesinde kullanılmıştır. 16. yüzyılda taze yapraklarına az ölçüde nane yaprağı ve lavanta kanştınlıp alkolle damıtılmasından Aqııa Regina Hungaria adı verilen bir sıvı elde edilmiştir. 72 yaşındaki hasta Macar Kraliçesi İsebella bu sıvıyla eklem sancılarından kurtulup tekrar canlılık kazanmıştır. Lonicerus bitkiyi karaciğer ve kan temizleyici, idrar söktürücü, terletici olarak, sindirim bozukluklarında, epilepside, menstrüasyon gecikmelerinde, gut hastalığında kullanmıştır. Matthİolus bitkiden epilepsi, uyku hastalığı, felç, çıban, yara, diş ve eklem hastalıkları için yararlanmıştır. Leclerc bitkiden ateşli hastalıklardan sonra görülen bitkinlikte, sindirim bozukluklarında, zihinsel yorgunluklarda iyi sonuçlar aldığını yazmış, bitkiyi menstrüasyon söktürücü ve menopozdaki sinir bozukluklarını düzeltici olarak uygulamıştır.
Tıbbi Nitelikleri: Antiseptik, midevi, kramp çözücü, safra söktürücü, u-y arıcı.
Yaprakları kaynatılarak elde edilen özü safra kesesinin salgısını artırır. Araştırmalar sulandırılmış özünün koli bakterilerini öldürdüğünü göstermiştir.
Kullanıldığı Yerler: Astım, diş, incinme, karaciğer, kolesterol, safra kesesi, romatizma, sindirim ve sinir bozukluğu, uyku, zihinsel ve bedensel yorgunluk.
Botanik: Ülkemizde özellikle Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarında makilerde yetiştirilir. Kumlu, balçıklı toprakları sever. Soğuk bölgelerde kapalı yerlerde yetiştirilir, ancak sıcak ve güneşli olmayan bölgelerde yetişen kuşdili drog yönünden çok fakirdir. Boyu 2 m’ye ulaşır. Yaz kış yeşil kalan bitki çok yıllıktır ve çalı görünümlüdür. Kökler tazeyken beyaz renklidir, yaşlandıkça kahverengileşir. İnce uzun gövdenin alt tarafı odunumsudur, yaşlandıkça kabuk kabuk kalkmaya başlar. Taze sürgünler dört köşedir, üstieri ince tüylerle kaplıdır. Çok sık dallıdır. Dallara yapışık, sık ve karşılıklı çıkan yapraklar iğne uçlu yaprakları anımsatır. Boylan 3-4 cm ve genişlikleri 3-4 mm kadardır. Üstleri parlak koyu yeşildir, altlan beyaz tüylerle kaplıdır. Kenarları düz ve geriye kıvrıktır. Açsk mavi ve beyaz küçük çiçekler toplu halde kısa başak görünümündedir, çoğunlukla bitkinin üst bölümünde toplanırlar. Anların çok geldiği çiçekler mart ayı sonundan temmuz ayına kadar açar.
Nelerinden Yararlanılır: Yapraklarından ve eterli yağından yararlanılır.
Toplanması ve Saklanması: Yapraklar çiçek açmadan toplanır. İnce serilerek gölge ve havadar yerlerde kurutulur. İçindeki eterli yağı korunması için kurutma ısısı 35°C’yi geçmemelidir. Yaprakların kullanılacağı zaman öğütülmesi yerinde olur. Hava geçirmeyen kaplarda saklanır.
Kokusu ve Tadı: Çiçeklerin ve çiçekli bitkinin güçlü bir kokusu vardır. Yaprakların tadı acımsı baharlıdır. Yan Etkileri: Önerilen ölçüler ve süre içinde uygulandığı sürece herhangi bir yan etkisi yoktur. Eterli yağı içilmemeli ve uzun süre kullanılmamalıdır. Mide, bağırsak ve böbrekleri tahriş eder. Çok i-çildiğinde epilepsiye neden olur. Masaj yağı olarak yüksek oranda kullanılmamalıdır, cildi tahriş eder. 70u’lik alkolle karıştırarak kullanmalıdır. Kullanım biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: Çay: 1 çay kaşığı yaprağa veya silme dolu 1 kahve kaşığı toza 150 m! kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Günde 2-3 çay fincanı içilir. Şarap: 1 avuç dolusu kuru yaprak (50-60 g) 1 litre beyaz şarapta 15 gün dinlendirilip süzülür. Hava geçirmeyen şişelerde saklanır. Yemeklerden önce 1 çay bardağı içilir.
Kuşdili alkolü: 50-60 g yaprak 70°’lik 250 mi alkolde 15 gün dinİendirilip süzülür.
Eterli yağ: Taze yapraklardan damıtma yöntemiyle elde edilir.
Banyo: 50-60 g yaprak 1 litre suda kaynama noktasına kadar ısıtılır, 30 dk demlenip süzülür ve banyo suyuna eklenir. Banyodan sonra yaklaşık 1 saat dinlenil-melidir. Kuşdili kamferi kan dolaşımı ve sinir sistemi üzerinde etkilidir. Bu nedenle öğleden sonra geç saatlerde ve gece kuşdili banyosu yapılmamalıdır. Uykusuzluğa neden olur.
İçindeki Bazı Maddeler: Eterli yağ (kamfer, terpen), tanen, reçine, acı maddeler, çok az saponin, kolin, glikozit, organik asitler. Kuşdiii kamferi, kâfur ile benzer özellik gösterir.
REÇETELER
Aft, Anjin, Solunum Borusu ve Gırtlak İltihabı:
Koyun otu bitki 15 g
Üzerlik otu bitki 15 g
Kuşdili yaprak 15 g
1 çay kaşığı karışıma 150 mi kaynar su eklenir, 10 dk
demlenip süzülür. Günde birkaç kere gargara yapılır.
Beyaz Akıntı:
Kuşdili yaprak 50 g
10 g yaprağa 250 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Vajina bu çayfa basınç yapılmadan yıkanır. Zihinsel Yorgunluk, Unutkanlık: Kuşdili taze çiçekli dal 50 g
5 g çiçekli taze dala 150 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. 3 ay boyunca her ay 15 gün, günde 3 çay fincani içilir. Bitkinlik, Yorgunluk:
Kuşdili şarap 1 litre
Öğle ve akşam yemeğinden önce 1 çay bardağı içilir. Bronşit, Grip, Soğuk Algınlığı:
Gelincik çiçek yaprağı 5 g
Hodan çiçek 5 g
Mürver çiçek 5 g
Kuşdili yaprak 20 g
5 g karışıma l litre kaynar su eklenir, 20 dk demlenip süzülür. 3-4 saatte bir l çay fincanı stcak olarak içilir, sıkıca sarılarak yatılır. İdrar Söktürücü:
Kuşdili yaprak 50 g
50 g yaprak 750 mi beyaz şarapta 24 saat demlenip süzülür. Günde 4 kere l likör kadehi içilir. Kalp Çarpıntısı, Kalp Güçlendirici: Kuşdili yaprak 50 g
7 g yaprağa 150 mi kaynar su eklenir, 5 dk demlenip süzülür. Günde 3-4 çay fincanı içilir. Karaciğer Güçlendirici, Sarılık: Kuşdili yaprak 50 g
2-3 g yaprak 150 mi suda 5 dk kaynatılıp süzülür. Sabahları aç karnına l çay fincanı içilir. Gün boyu toplam 3 çay fincanı içilebilir.
Kas ve Eklem Romatizması, Nöralji, Baş Ağrısı: Kuşdili yaprak
Taze yapraklar ezilerek iapa durumuna getirilir. Lapa bir tülbende sürülerek hasta yere bağlanır. Veya eterli yağıyla masaj yapılır. Kırışıklıklar:
Kuşdili çiçek 50 g
15 g çiçeğe 150 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Her akşam yüz temizfendikten sonra bu çay sürülür.
Kolesterol Düşürücü:
Kuşdili şarap 1 litre
Günde 2 çay bardağı şarap 20 gün boyunca içilir. Aralıklarla tekrarlanabilir. Menstrüasyon Düzenleyici:
Adaçayı yaprak 5 g
Ayvadana bitki 5 g
Yarpuz yaprak 5 g
Kuşdili yaprak 5 g
1 cay kaşığı karışıma 150 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Sabah aç karnına ve yatmadan önce
1 çay fincanı içilir. 10 günlük kürler yapılır. Menstrüasyon Söktürücü:
Kuşdili yaprak 50 g
5 g yaprak 500 mi soğuk suda 8-10 saat demlenip süzülür. Elde edilen sıvı tüm güne bölünerek içilir. Romatizma:
Mürver yaprak 20 g
Kuşdili yaprak 30 g
Yemek tuzu 50 g
Karışım l litre suda 5 dk kaynatılıp süzülür. Sancıyan eklem yerleri elde edilen sıvının içinde banyo yapılır. Safra Söktürücü, Safra kesesi Yollarını Temizleyici: Kuşdili yaprak 50 g 2 g yaprağa 200 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür.
Sindirim Bozukluğu:
Kuşdili yaprak 50 g
2 g yaprağa 150 m! kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür.
Öğle ve akşam yemeğinden sonra l çay fincanı içilir. Son çay yatmadan Önce içilirse yatıştırıcı ve uyku verici olur.
Sinir Bozukluğu:
Kuşdili yaprak 50 g
3 g yaprağa 150 mi kaynar su ektenir, 30 dk demlenip süzülür. Yemek saatleri arasında günde 2 çay fincanı içilir.
Uykusuzluk:
Kuşdili yaprak 50 g
4 g yaprağa 200 mi kaynar su eklenir, 10 dk demlenip süzülür. Yatmadan Önce l çay fincanı içilir.
Yağlı deri:
Kuşdili taze çiçekli dai 50 g
10 g taze çiçekli daia 200 m! kaynar su eklenir, 10 dk
demlenip süzülür. Yağlı deri bu sıvıyla temizlenir.
Kısa Açıklamalar:
• Astım için kuru kuşdili yaprakları tek başına veya kuru adaçayı yapraklanyla karıştırılarak sigara gibi sarılır ve içilir.
• Güçlendirici, canlandırıcı olarak sabahiarı kuşdili banyosu yapılır.
• Bitki Avrupa’da halk arasında vereme karşı, keçi sütünde kaynatılarak içilir.
• Kuşdili şeker hastalığında önerilir.
• Baharat olarak çoğunlukla kurutulup öğütüimüş yaprakları kullanılır.
• Bitkiden şampuan, sabun, kolonya, parfüm ve likör üretiminde yararlanılır.
