Kuş Kirazı
KUŞ KİRAZI
Ilgıncar
PRUNUSAVIUMMILL
Rosaceae
Cerasus Padus (L) DC, Padus Avium Mili., Padus Vulgaris Borkh., Prunus Padus L, Prunus Racemosa Lam.
Latince Prunus sözcüğü, Yunanca ağaç anlamındaki prıımnon sözcüğü kökenlidir.
Kuş kirazının anavatanının Anadolu, özellikle Karadeniz kıyıları olduğu ileri sürülmektedir. Bitkiyi günümüzden 2000 yıl önce Romalı ~ kumandanlardan Lucius Lucullus’un Roma’ya getirdiği, bitkinin sonra Avrupa’ya yayıldığı ileri sürülmektedir. Ancak Yunanlılar MÖ 400 yıllarında birçok kiraz türü yetiştirmekteydi. Kuş kirazı bilinen en eski meyve ağaçlarmdandır. Taş devrine ait kazılarda çekirdekleri bulunmuştur.
Tıbbi Nitelikleri: Canlandırıcı, idrar söktürücü, peklik giderici. Meyve erindeki sakkaroz oranının az, fruktoz ve glikoz oranının yüksek olması nedeniyle şeker hastaları tarafından rahatça yenebilir. Kullanıldığı Yerler: Artrit, gut hastalığı, peklik, sindirim, şişmanlık. Meyvesi kalp hastalarına komposto olarak verilir, meyve suyu kalp güçlendiricidir. Meyve güçlendirici ve canlandırıcıdır, bağırsaklarda gaz oluşmasını önler, iyi bir diyet maddesidir.
Halk arasında meyvesinden elde edilen kiraz ruhu, yazın soğuk içecekler nedeniyle midesi bozulanlara verilir. Kısa sürede rahatlatır. Kiraz ruhuyla yorgun eklemlere masaj da yapılır.
Çok iyi kurutulan meyve saplarından balgam söktü-rücü göğüs çayı yapılır. Gövdesinin yaralanan yerlerinden akan reçine şarapta eritilerek, kronik öksürüklerde içilir. Kaliteli sirke içinde eritilen reçine kepeğe karşı uygulanır. Toz durumuna getirilen meyve çekirdeği şaraba karıştırılarak böbrek taş ve kumlarına karşı içilir. Botanik: Kuş kirazı bol ışık ve yumuşak iklim ister. Aşırı neme karşı duyarlıdır, gölgede çiçek vermez. Kireçli, killi, zengin ve az nemli topraklan sever. 1500 metreye kadar karışık ormanlarda yetişir. Kuş kirazı boyu 20 metreye ulaşan görkemli bir ağaçtır, yaklaşık 300 yıl yaşar. Dik uzayan kalın güçlü dallarından birçok küçük dallar çıkar. Genç ağacın düz ağaç kabuğu kırmızımsı gridir. Mat yeşil yapraklar almaşık, ovalimsi uzun, sivri uçludur, yaklaşık 16 cm boyunda, 3 cm genişliğindedir. Kenarları dişlidir. Yapraklar sonbaharda parlak kırmızı veya portakal rengi olur. Bir önceki yılın dallan üzerinde açan parlak beyaz çiçeklerin sapı 5 cm’dir. .-Lıziran temmuz aylarında olgunlaşan bezelye büyüklüğündeki meyvelerin ufak çekirdekleri vardır. Böcekler tarafından dölienen kuş kirazının yakınında ikinci bir kiraz ağacı yoksa meyve vermez.
Günümüzdeki 300′e yakın kiraz ağacı türü kuş kirazından üretilmiştir. Yeni türleri yetiştirilmeye çalışılmaktadır.
Nelerinden Yararlanılır: Çiçeklerinden, yapraklarından, meyvesinden, meyve sapından, az da olsa ağaç kabuğundan ve reçinesinden yararlanılır.
Toplanması ve Saklanması: Kirazın meyvesi kurutularak saklanmaz. Meyve saplan gölge ve havadar yerlerde kurutularak saklanır.
Kokusu ve Tadı: Tatlıdır ve kendisine özgü bir aroma-sı vardır. Meyve sapları ve çekirdek acımsıdır, kokuları acı bademi andırır.
Yan Etkileri: Herhangi bir yan etkisi yoktur, ancak fazla yenilirse ishale neden olur. Kullanma Biçimleri: Yalnız içten uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri:
Yaprak, çiçek, meyve sapı çayı: 10 g taze veya kuru meyve sapı (çiçek veya yaprak) 200 mi suda 10 dk kaynatılıp süzülür. Üçe bölünerek yemeklerden önce İçilir.
İçindeki Bazı Maddeler: Su (%77-85), karbonhidratlar, şeker (fruktoz, glikoz, sakkaroz), proteinler, organik asitler (elma asidi, limon asidi, kahve asidi, oksalik asit), pektin, tanen, vitaminler (Bı, B2, Be, B9, C, E, P, PP, karoten), mineral tuzlan (demir, fosfor, kalsiyum, magnezyum, potasyum, sodyum), mineral izleri (iyot 1200 ug’ye kadar).
Çekirdeğinde yağ (yaklaşık %30), protein ve eterli yağ (yaklaşık %1) bulunur.
Yapraklarında yüksek oranda C vitamini, tanen ve boya vardır. Ağaç kabuğunda boya ve reçine vardır.
REÇETELER
Artrit:
Kuş kirazı meyve sapı 100 g
15 g meyve sapı 200 mi suda 10 dk kaynatılıp süzülür. 3 hafta boyunca, günde 2 çay fincanı içilir. Gut Hastalığı, İdrar Söktürücü: Kuş kirazı çiçek – meyve sapı 100 g 8-10 g çiçek veya meyve sapı 200 mi suda 10 dk kaynatılır ve süzülür. Günde 2 çay fincanı içilir. Şişmanlık:
Kuş kirazı meyve sapı 100 g
5 g meyve sapı 200 mi suda 10 dk kaynatılıp süzülür. Şişmanlığa karşı yapılan diyet boyunca günde 2 çay fincanı tatlandırılmadan içilir.
Kısa Açıklamalar:
• Peklik çekenlere yemeklerden sonra kuş kirazı yemeleri önerilmektedir.
• Boyacılıkta meyvesinden, yapraklarından ve ağaç kabuğundan yararlanılır.
