Kolesterol
Kolesterol tek hücreli bir alkoldür. Hayvansal ve bitkisel yağların içinde bulunur. Yağ ve albüminle olumlu veya olumsuz etkiler gösteren bağlantılar kurar.
Suda erimeyen lipidler (yağlar) plazmada proteine bağlı olarak taşındıklarından lipoproteinler olarak adlandırılır.
Yoğunluklarına göre dört guruba ayrılırlar. Bizi bunlardan ikisi, LDL ve HDL doğrudan ilgilendirmektedir.
LDL (Low Density Lipoproteine) içindeki kolesterolü yiyeceklerle alınan kolesterol oluşturur.
HDL (High Density Lipoproteine) içindeki kolesterol vücutta üretilir. HDL’in %92′si karaciğer, kalanı ise bağırsaklarda üretilir.
LDL zararlı, HDL yararlı kolesterol olarak bilinmektedir, ancak bu pek doğru bir ayırım değildir. LDL’in zararlı olabilmesi için birçok faktörün bir araya gelmesi gerekmektedir.
Kolesterol yaşam için önemli bir maddedir. Hücre zarını oluşturan temel maddelerdendir. Safranın ve steroid hormonunun sentezinde görev alır, provitamin için gereklidir, sinir dokusunun bir bölümünü oluşturur.
Günümüzde, damarlardaki kireçlenmeye sadece kolesterolün neden olmadığı bilinmektedir. Kireçlenmede kolesterolün yanısıra yüksek tansiyon, şeker hastalığı, sigara, içki gibi birçok faktör rol oynar.
İnsan organizması kolesterol yükselmesine karşı bir takım önlemler alır, ancak yüksek kolesterolü olanların yaşamlarında ve özellikle beslenme alışkanlıklarında değişiklikler yapmaları gerekir. Hayvani yağlar yerine, doymuş yağ asitleri az olan bitkisel yağlar kullanılmalı, kolesterol oranı yüksek olan hayvansal gıda maddeleri yerine bol sebze, salata ve meyve yenmelidir.
Araştırmalar yulaf gibi bazı yiyeceklerin kolesterol oranını düşürdüğünü göstermiştir. 8 hafta boyunca, her gün 50 g yulaf kepeği yiyen bir insanın kolesterolü belirgin oranda düşmektedir. Yulafın bu özelliği kaynatmakla, kızartmakla ve fırınlanmakla kaybolmamaktadır. Pektin kolesterolü bağlayarak atılmasını sağlamaktadır.
Alkoldeki şeker kolesterol oranını olumsuz yönde etkilemektedir. Düzenli yapılan spor, kandaki kolesterol oranının düşmesine yardım etmektedir. Kolesterolü yüksek olanların dikkat etmesi gereken nokta, günlük gıdalarındaki tüm kolesterolün 200-300 mg’ı geçmemesidir.
HDL, LDL kolesterole karşıt etki gösterir. İki kolesterolün karşıt etkileri çok önemlidir. HDL’in yapısındaki kolesterol kandaki yağın damarlarda yapışıp kalmasını ve damarların esnekliklerini kaybetmelerini engeller.
