Ispanak
Ispanak
SPINACIAOLERACEAL
Chenopociiaceae
Ispanak sözcüğünün kaynağı tam olarak bilinememektedir. Ispanağın anavatanının Mezopotamya, On Asya ve Iran olduğu sanılmaktadır.
Ispanağın Avrupa’ya haçlı seferleriyle geldiği ileri sürülür. Ayrıca ıspanağı Arapların 11. yüzyılda İspanya’ya getirdikleri, oradan da 13. yüzyılda Avrupa’ya yayıldığı düşüncesi de vardır.
Tıbbi Nitelikleri: Mineral eksikliğini önleyici, sürücü, sindirimi destekleyici, yüksek tansiyonu düşürücü, uyarıcı. Osteoporozu önleyici ve tedavi edici olarak bolca ıspanak yenmesi önerilmektedir. 100 g pişmiş ıspanakta 126 mg kalsiyum bulunmaktadır. Ispanakta bulunan karotenoidler. özellikle lutein akciğer kanseri riskini azaltır.
Ispanak tohumu peklik giderici ve safra söktürücü-dür. Ispanak mide suyu salgı bezlerini etkileyerek salgıların artmasını sağlar ve böylece sindirimi kolaylaştırır.
Ispanak mide bulantısı, iştahsızlık ve kronik ishal durumlarında yardımcıdır, bitkisel lifler yönünden zengin olduğundan pekliği de önler. Ispanakta yüksek oranda potasyum vardır. (100 g ıspanakta 206 mg) Bu nedenle yüksek tansiyonu olanların bol bol yemeleri önerilmektedir. Ispanak bağışıklık sistemini, dişlen ve beyni güçlendirir, sakinleştirir, kemik oluşumunu olumlu olarak etkiler. Görme zayıflığında ve gece körlüğünde destekleyicidir. Hücre solunumuna yardımcı olur, kan oluşumunu ve kalp fonksiyonlarını destekler. Kandaki şeker oranını yükseltir, karbonhidrat metabolizmasını aktif duruma getirir ve yorgunluğu önler. Vücuttaki tüm mukoza tabakasını korur. Tırnakların, cildin ve saçların sağlıklı olmasını sağlar. Zayıflama kürlerinde yardımcı olur.Tüm olumlu etkilerine rağmen ıspanak haftada 2-3 kereden çok tüketilmemelidir.
Kullanıldığı Yerler: Akne, nekahet dönemi, kansızlık, mineral eksikliği, peklik, raşitizm, sarılık, yanıklar, yüksek tansiyon.
İspanak birçok veşil sebzeden daha besleyicidir.
Botanik: Bir veya iki yıllık olan bitki, azot ve organik maddeler yönünden zengin, geçirgen, balçıklı topraklarda yetişir. Boyu yaklaşık 80 cm’dir. Kökler iğ biçimlidir. Yapraklar uzun saplıdır. Ait yapraklar yuvarlak, üst yapraklar sivri uçlu, mızrak biçimlidir. Renkleri canlı yeşil olan yaprakların altları tüylü, kenarları düzdür. Çiçekler genellikle iki ev-ciklîdir.
Ispanağın yaz ıspanağı ve kış ıspanağı olarak tarımı yapılır. Yaz ıspanağının kökü uzunca ve yaprakları kürek biçimlidir. Kış ıspanağının yapraklan sivridir. Genellikle kış sebzesi olarak yetiştirilir. İklimi serin olan her yerde tarımı yapılır.
Nelerinden Yararlanılır: Yapraklarından, tohumundan yararlanılır.
Toplanması ve Saklanması: Ispanak yaprakları toprağın üzerinde rozet biçiminde gelişir. Sonra rozetin ortasından çıkan sap dikine büyür ve çiçek saplarını oluşturur. Çiçek oluşmaya başlamadan toplanmalıdır. Ispanağın düz ve dalgalı yapraklı türleri vardır. Düz yapraklı olanlar dondurulmaya daha elverişlidir.
Kokusu ve Tadı: Ispanağın kendine özgü bir tadı vardır.
Yan Etkileri: Mide asidi yüksek olan, gastrit ve ülseri olanlar ıspanak yemekten kaçınmalıdır. İspanakta yüksek oranda oksalik asit bulunduğundan (100 g ıspanakta 658 mg) böbreklerinde oksalatlı taş bulunanlar ıspanak yememelidir.
Dikkat: Şeker, böbrek ve karaciğer hastalarının kesin-iikle ıspanak yememeieri gerekir.
Ispanak bir öğünde yenecek kadar pişirilmeli, kesinük-Se tekrar ısıtılıp yenmemelidir.
Kullanma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri:
Su: Taze yapraklar preslenerek veya santrifüjden geçirilerek elde edilir. Günde 25-50 mi içilebilir. Yapraklar: Çiğ veya pişmiş olarak yenir. Tohum tozu: Tohumlar öğütülerek hazırlanır. İçindeki Bazı Maddeler: %92 su, karbonhidratlar, yağ-5ar, mineraller (fosfor, demir, kalsiyum), mineral izleri (bakır, klor, kükürt, magnezyum, potasyum, sodyum), vitaminler (karoten, niasin, riboflavin, tiamin, C), glikozitler, oksalik asit.
Ispanakta yüksek miktarda demir vardır, ancak demir oksalik asitle kimyasal olarak güçiü bir biçimde bağlı olduğundan çok az bir oranından yararlanılabilir.
Kısa Açıklamalar:
• Akne problemlerinde haftada 1-3 kere pişmiş ıspanak yenmelidir.
• Çocukların gelişimi için gıda programı ıspanakla zenginleştirilmelidir.
• Mineral eksikliği ve yüksek tansiyon için haftada 2-3 kere pişmiş veya çiğ ıspanak yenmelidir.
