Geven
GEVEN
Leguminosae/Papilionaceae
Astragcılus Yunanca boyun omuru sözcüğü kökenlidir. Geven dünyada lOO’ün, ülkemizde ise 400′ün üstünde türü yetişen bitkiye verilen genel addır. Afganistan, İran, Suriye ve Türkiye’de yetişir.
Yunanlılar geveni çok eskiden beri kullanmaktadırlar. Theophrast kitrenin Kreta’da yetişen Astragalus Cre-ticus Lam. türünden elde edildiğini yazmıştır. Kitrenin bitkinin dallarında ve gövdesinde oluşan damlaların donmasıyla oluştuğunu da açıklamaktadır. Dioskorides bitkinin alçak, genişlemesine büyüyen, dikenli bir bitki olduğunu, bitkiden elde edilen sertleşmiş sıvıya kitre denildiğini, sıvının bitkinin köküne açıîan yaralardan elde edildiğini, en iyisinin şeffaf, pürüzsüz ve tatlı olduğunu, göğüs ve göz hastalıklarında tedavi maddesi olarak kullanıldığın! yazmıştır. Kitre zamkı alınan geven türlerinden birkaç örnek: Altın Geveni / A. Aureus willd. Ak Geven / A. Gummifer Lab. Boz Geven / A. Microcephalus VVilld. Dar Yapraklı Geven / A. Angustifolia Lam. Tıbbi Nitelikleri: Sürücü. Kullanıldığı Yerler: Anjin, peklik.
Kitre zamkının mukoza tabakasını koruma özelliği vardır. Bu yüzden iltihaplı boğaz hastalıklarında ufak bir parça kitre zamkı ağızda yavaş yavaş eritilir.
Kitre zamkı aynı zamanda sürücü bir maddedir. Bağırsaklarda genleşerek bağırsağın çalışmasını olumlu yönde etkiler. Kitre zamkının sürücü gücü genleşmesinden kaynaklanmaktadır. Bu yüzden doğrudan kitre zamkı kullanmak yerine kitre zamkıyia hazırlanmış i-laçlar kullanılmalıdır.
Botanik: Ülkemizde 850 ile 3000 m arasında görülür.
Astragalus Gummifer Lab.
Geven türleri çok yıllık ve dikenlidir, boylan 50 cm ile 2 m arasında değişmektedir. Çiçekleri beyaz, pembe ve sarıdır.
Nelerinden Yararlanılır: Bitkinin salgıladığı kitre zamkından yararlanılır. Toplanması ve Saklanması: Yaz aylarında {genellikle temmuz ayında) bitkinin gövdesi bıçakla özüne kadar kesilerek kitre zamkının akması sağlanır. Zamk havayla temas ettikten bir süre sonra donar ve 10 gün sonra eİle toplanır. Bazı yörelerde gövdeye delik açılarak çubuk şeklinde kitre zamkı elde edilir. Yaprak kitre zamkı 1-3 cm uzunluğunda, 0,5-1 cm genişliğinde donuk beyaz veya sarımsı şeritler durumundadır. Bu tür, Türkiye’de en kaliteli kitre zamkı olarak kabul edilir. Damla, çubuk, ince şerit durumunda elde edilen beyaz veya sarımsı kitre zamkı, gövdeye açılan deliklerden ve bitkideki çatlaklardan sızarak donan kitre zamkıdır. Bu tür kitre zamkı düşük kaliteli kabul e-dildiğinden genellikle kumaş ve boya sanayimde kullanılır.
Kokusu ve Tadı: Kaygan bir tadı vardır. Yan Etkileri: Herhangi bir yan etkisi yoktur. Kullanma Biçimleri: İçten uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: İlaç olarak kitre zamkı ağızda yavaş yavaş eritilir.
Kitre zamkı eczacılıkta pastil, emülsiyon, süspansiyon ve tablet üretiminde kullanılır. İçindeki Bazı Maddeler: Kitre zamkı suda eriyen tra-gakantin, yine suda eriyen ve çok fazla genleşen bassorin, su ve nişastadan oluşmaktadır.
Kısa Açıklamalar:
• Anjin ve boğaz ağrılarında küçük bir parça kitre
zamkı ağızda yavaşça eritilir.
