Fesleğen
FESLEĞEN
Fesliyen, Peslan, Reyhan
OCIMUM BASILICUM L
Labiatae Basilicum Indicum, Basilîcum Citratum Rumpf.
Ocİmum sözcüğünü ilk olarak Plinius kullanmıştır. Daha önceleri okimon adı kullanılıyordu. Basüucum sözcüğü ise Yunanca kraliçelere layık anlamındaki basilikos sözcüğünden gelir. Anavatanı Hindistan’dır. İklimi uygun olan her yerde yetiştirilmektedir. Bu nedenle birçok yerde yabani olarak görülmektedir.
Hippokrates’in yazılarında bitki, ishal ve uzun süre devam eden kusmalar İçin önerilmiştir. Hİppokratçılarm bitkinin hangi türünü kullandıkları bilin-memektedir. Romalılar Ocimum adını bahçelerine diktikleri ve hayvanlara yem olarak verdikleri bitki için kullanıyorlardı. Bitki çok eskiden beri baharat ve ilaç olarak kullanılmaktadır. Fesleğenin yaprakları aroma verici ve ateş düşürücü olarak, aynca yılan ısırıklarında, akrep sokmalarında ve kulak iltihaplarında kullanılıyordu. Ortaçağda yapraklarından damıtmayla elde edilen suyu sinir zayıflığında kullanılmıştır. Yağı 16. yüzyılın ortasında kullanılmaya başlanmıştır. Geleneksel Çin tıbbmda böcek ve yılan sokmaları, ishal, göz ve diş eti hastalıkları, düzensiz menstrüasyon, mide ve baş ağrısı için kullanılmıştır. Hindistan’da Hinduizmin en büyük tanrısı olan Vişnu’ya adanmıştır. Romalılar için kinin sembolüydü.
Tıbbi Nitelikleri: Kramp çözücü, yatıştırıcı, öksürük kesici, süt artırıcı, uyarıcı.
Kullanıldığı Yerler: Baş ağrısı, bitkinlik, boğmaca, böcek ısırıkları, gaz şişkinliği, kramplar, kusma, mide sorunları, nezle, öksürük, uykusuzluk. Yağı gaz şişkinliği, sinir bozukluğu, uykusuzluk, iştahsızlık, mide, bağırsak, kalp ve kan dolaşımı sorunlarında kullanılır. Botanik: Humuslu, balçıklı toprakları ve sıcağı sever.Soğuğa karşı çok duyarlıdır. Bir yıllık o-lan bitkinin kökleri ince ve çok dallıdır. Boyu 50-60 cm’e ulaşabilir. Yapraklar u-zun saplıdır, uçları küt, kenarları düz veya çok az dişlidir ve renkleri açık yeşilden koyu yeşile değişebilir. Bitki çok dallıdır. Çoğunlukla beyaz, seyrek olarak pembe veya erguvan rengi olan çiçekler ağustos eylül aylarında dalların uçlarında açar.
Fesleğen baharat veya ilaç olarak her zaman ei altında olması için saksılarda yetiştirilebilir. Evlerde Özellikle saksı fesleğeni diye adlandırılan Ocimum Minu-mum L. türü yetiştirilir. Balçıklı toprakta, rüzgârdan korunaklı yerde, özellikle pencere önünde çok iyi gelişir. Bekletilmiş suda az ölçüde mineral gübre verilmelidir.
Nelerinden Yararlanılır: Kök dışında tüm bitkiden ve eterli yağmdan yararlanılır,
Toplanması ve Saklanması: Çiçek açmaya başladığında biçilir. Çok çabuk bozulduğundan, sepetlere koyularak gölge ve havadar yerlerde kurutulur. Yapay olarak 30°C’de kurutulabilir.
Kokusu ve Tadı: Baharlı bir kokusu ve baharlı bir tadı vardır.
Yan Etkileri: Herhangi bir yan etkisi yoktur. Sarası olanlar yağını kullanmaktan kaçınmalıdır. Kullanma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: Çoğunlukla çayından ve eterli yağından yararlanılır. Çay: 1 dolu çay kaşığı kıyılmış bitkiye 150 mi sıcak su eklenir, 15 dk demlenip süzülür. Çay tatlandırılmadan içilir. Kür yapılması gereken durumlarda 7-8 gün, günde 1-2 çay fincanı içiiir. 14 gün ara verildikten sonra kür tekrarlanabilir.
Likör: 60 g taze yaprağa. 40c’lik i litre alkol eklenir, ağzı kapalı olarak 5-6 hafta dinlendirilir. 700 g toz şekerden yapılan şurup karıştırılır, 1 hafta daha dinlendirilip süzülür. Artığı preslenerek içine karıştırılır. Sindirim kolaylaştırıcı olarak günde 1-2 likör kadehi içilebilir.
Şarap: 60 g taze yaprak 1 litre tatlı kırmızı şarapta 6 hafta dinlendirilip süzülür. İsteğe göre tatlandırılır. Sindirim kolaylaştırıcı olarak günde 1-2 çay bardağı içilebilir.
Toz: İyice kurutulan bitki dövülerek veya çekilerek toz durumuna getirilir.
Eterli yağ: Yapraklarından damıtma yoluyla elde edilir.
Fesleğen yağı: 30 g taze veya kuru yaprak, 50 mi ayçiçeği yağı ve 50 mi aspir yağı içinde 3 hafta, oda sıcaklığında ara sıra çalkalanarak dinlendirilir, preslenerek süzülür.
Fesleğen yağı içten ve dıştan uygulanır. Masaj yağı olarak da kullanılabilir.
İçindeki Bazı Maddeler: Sîneol, giikozit, metilkavikol, saponin, tanen, eterli yağ, yağ. Fesleğen kalsiyum yönünden zengindir. 20 g fesleğende 400 mg kalsiyum vardır.
