Fasulye
FASULYE
PHASEOLUS VULGARIS MİLLER
Leguminosae/Papîlionaceae
Fasulyenin anavatanı Orta ve Güney Amerika, Çin ve Hindistan’dır. P. Vulgaris L. 16. yüzyılda Amerika’dan Avrupa’ya getirildikten sonra tüm dünyaya yayılmıştır. Kızılderililere ait eski kaynaklara göre fasulye, Güney Amerika’da sebze olarak 6000 yıldan beri yenmektedir. Amerikan yerlilerinin ana gıda maddelerinden olan fasulyeyi Peru’da ve Kuzey Amerika’da ölülerle birlikte mezarlara gömdükleri yapılan kazılarda ortaya çıkmıştır.
Avrupa’da önceleri fasulyenin sadece kurusu ve konservesi yenirken, sonraları tazesi de mutfağa girmiştir.
Hippokrates ve Theophrasf in bahsettikleri Mısır ve Doğu Akdeniz ülkelerinde yetiştirilen Dolichos Lubia Forsk f asülyesidir.
Fasulyenin Türk toplumunun beslenmesinde çok ö-nemli bir yeri olduğunu bence en güzel olarak “Kendini fasulye gibi nimetten sayıyor” deyimi anlatmaktadır.
Tıbbi Nitelikleri: Güçlendirici, idrar söktürücü, kan temizleyici, uyarıcı, yumuşatıcı.
Fasulye kalorili, metabolizma bozukluklarını düzenleyen, karaciğer ve kalp dokusunu güçlendiren bir sebzedir. Fasulye tohumlarının içinde bulunan bir madde, dengesi bozulmuş olan akyuvar sayısını a-yarlar. Haşlanmış fasulyede yüksek oranda potasyum bulunur, bu nedenle yüksek tansiyonu olanların bolca yemeleri önerilmektedir.
Kullanıldığı Yerler: Albüminuri, damar sertliği, böcekler, nekahet dönemi, karaciğer, romatizma, şeker, yanıklar.
Botanik: Fasulye türleri bir yıllık bitkilerdir, genellikle tırmanıcı ve sancı bitkilerdir. Yapraklar üçüzdür, yaprak koltuklarından salkım durumunda çeşitli renklerde çiçekler açar. Tohumlar badıçların içindedir. Ülkemizde büyük çapta tarımı yapılmaktadir.Türkiye’de başlıca yetiştirilen fa-süİye türleri ayşekadın, barbunya, çalı, şeker fasülyesidir. Fasulyenin binin üzerinde türü vardır, ancak tüm dünyada yüze yakınının tarımı yapılmaktadır. Bunların içinde en önemlileri P. Acutifolius, P. Coccineus, P. Lunatus ve P. Vulgaris’tir. Eskiden börülce de fasulye cinsinden sayılırdı. Artık bunlar vigna cinsinden sayılmaktadır. Nelerinden Yararlanılır: Tedavi maddesi olarak sadece badıcından yararlanılır.
Etkili maddeler badıcın duvarlarında olduğundan badıçları etli olanlara öncelik tanınır. Toplanması ve Saklanması: Badıçlar, fasulyenin meyvesi tam olgunlaşıp patlamaya ve içindeki tohumlar dökülmeye başladığında toplanır. İnce serilerek güneşte kurutulduktan sonra, küflenmeyi öniemek için 30°-50°C’de kurutulmalarında fayda vardır.
Lekeli ve mantar hastalığına yakalanan badsçlar dikkatle temizienmeiidir.
Taze fasulyenin badıçları tohumlar tam olgunlaşmadan toplanır.
Kokusu ve Tadı: Kendine özgü sert bir kokusu, yavan ve unlu bir tadı vardır.
Yan Etkileri: Herhangi bir yan etkisi yoktur. Kuru fasulye gaz şişkinliği yapabilir. Bunu önlemek için pişirme sırasında fasulyeye adaçayı veya sater karıştırılması önerilmektedir.
Çiğ fasulyede zehirli olan lektin maddesi vardır, fa-sülve pişince veya haşlanınca bu madde zararsız duruma gelmektedir.
Taze yeşil fasulye konserve fabrikalarında çalışanlarda fasulye uyuzu olarak adlandırılan deri iltihaplarına neden olmaktadır. Kullanma Biçimleri: İçten ve dıştan uygulanır.
