Dere Otu
DERE OTU
Darak Otu, Durak Otu, Tarhan Otu,
Tıbbi Nitelikleri: İltihap önleyici, kramp çözücü, midevi, gaz ve süt söktürücü.
Kullanıldığı Yerler: Bağırsak gazları, kusma, hava yutma, hıçkırık, baş ağrısı.
Rezene, kimyon, anason gibi aynı aileden olan bitkilerin kullanıldıkları hastalıklarda kullanılır.
Botanik Özellikleri: Avrupa, Afrika ve Asya’da yaygın olarak tarımı yapılmaktadır. Nemli olmayan toprakların dışında hemen hemen her türlü toprakta yetişir. Bir yıllıktır. İnce ve beyaz kökü iğ görünümlü, dik ince boru gibidir. Silindirik gövdesi koyu mavi yeşildir. Çiçek, saplarından ucuna kadar boylamasına, çok ince beyaz ve koyu yeşil çizgilerle kaplıdır. Yapraklar çok incedir. Alttaki yapraklar saplıdır. Küçük sarı çiçekleri haziran, temmuz aylarında toplu olarak açar. Şemsiye görünümlü olan bu çiçek topluluğunun çapı 20 cm’e yakındır. Elips biçimli olan kahverengi tohumlar ince ve çepeçevre kanatlıdır. Boylan 2,5 ile T4 mm arasındadır. Kuruyunca boylamasına ortadan ikiye ayrılır.
Nelerinden Yararlanılır: Tohumundan ve tohumundan preslenen yağından yararlanılır.
Toplanması ve Saklanması: Tohumlar olgunlaşınca kolayca dökülür. Tohumlar kahverengileşmeye başlayınca, ağustostan eylüle kadar sabah ve akşam nemli havada toplanır. Küçük demetler halinde asılarak, havadar gölge yerlerde kurutulur. Çok iyi kurutulduktan sonra hafifçe vurularak saplarından ayrılır. Hava geçirmeyen cam kaplarda saklanır.
Kokusu ve Tadı: Bitkinin ve tohumunun baharlı, hoş bir kokusu ve tadı vardır.
DERE OTU BİTKİSİNİN ANAVATANI VE TARİHÇESİ
ANETHUM GRAVEOLENS L, Umbelüferae
Angelica Graveolens Steudel, Farula Graveolens Sprengel, Pastinaca Graveolens Bernth, Peucedanum Graveoiins Ciarke
Anethum sözcüğünün Yunanca anethon sözcüğünden geldiği ileri sürülmektedir.
Anadolu’da kullanılan en yaygın adı darak otudur. Karadeniz’in bazı bölgelerinde sakal otu denir. Ayrıca, samot, samuk, samut ve tarhan otu adlan da kullanılır.
Anavatanının Türkiye’nin Akdeniz kıyılan olduğu kabul edilmektedir. Çok eskiden beri baharat ve ilaç olarak kullanılmaktadır. Ebers papirüsünde damar sertliği ve baş ağrısı için Önerilen amnest adlı bitkinin dere otu olduğu sanılmaktadır. Çok eski bazı eserlerde. İsraillilerin Filistin’de dere otu tarımı yaptığı ve tarımından vergi aldığı yazılıdır. Avrupa’da ilaç olarak 10. yüzyıldan sonra kullanılmaya başlandığı sanılmaktadır.
Pekük önleyici ve rahim temizleyici özellikleri Hippokrates’tan önce de bilinmekteydi. Dioskorides bitkiyi gaz oluşumunu önleyici ve idrar söktürücü olarak, sütte kaynatılan tohumunu da karın ağrısında kullanmıştır. Ayrıca uzun süre kullanıldığında görme gücüne zarar verdiğini de yazmıştır. Bingenli Hildegard bitkiyi akciğer iltihapları, burun kanaması ve nezle için kullanmıştır.
Matthiolus rahim sancılarına neden olan yara ve urların dağılıp erimeleri ve çocuk göbek fıtıkları için kullanmıştır. Paracelsus iştah açıcı, sindirimi kolaylaştırıcı, idrar söktürücü, süt artırıcı ve ağız kokusunu önleyici olarak kullanmış, baş ağrısı ve cinsel güçsüzlükte Önermiştir. Leclerc kusmaya karşı süratli etkisini övmüştür. Avrupa’da, cilde değecek biçimde taşman bitkinin büyüden koruyacağına, düğününde bitkiyi ayakkabısının içine koyan gelinin, kocasına her zaman istediğini yaptırabileceğine inanılırdı.
