Çoban Kaldıran
Çobankalkıtan, Timurdikeni
CENTAUREA CALCITRAPA
Centaurea sözcüğünün kökünün Yunanca kenta-urion veya yeni Latince jaceadan olduğu sanılmaktadır. Cali-citrapa sözcüğü ise Latince ayak oltası anlamına gelmektedir. Eskiden askerlerin ilerlemesini engellemek için yollara konulduğundan bu ad verilmiştir.
Anavatanı Avrupa, Türkiye, Kuzey Afrika’dır.
Bitki çok eskiden beri tanınmaktadır. Dioskorides bitkiden yararlanmıştır. Suyundan sıtma nöbetlerinde ve göz hastalıklarında yararlanılmıştır. Tıbbi Nitelikleri: Ateş düşürücü, güçlendirici, iştah açıcı, yara tedavi edicLidrar söktürücü.
Kullanıldığı Yerler: Ateş, iştahsızlık. Botanik: Ülkemizin kuzeybatısında ve Güney Anadolu’da yetişir.
Çobankaldıran iki yıllıktır, boyu 50 cm’e ulaşır. İğ biçimli güçlü bir kökü vardır. Mavimsi yeşil yapraklar biraz kıllı, buruşuk, tüy görünümlü ve kesik kesiktir. Açık menekşe rengi boru görünümlü çiçekler ağustosun başından eylüle kadar açar. Çiçeklerin etrafında dikenler vardır. Meyvesi beyaz renkli ve ince siyah çizgilidir. Sert ve güçlü gövde, tabandan itibaren birçok dala ayrılır.
Nelerinden Yararlanılır: Yaprağı, meyvesi, çiçeği, kökü ve suyundan yararlanılır.
Toplanması ve Saklanması: Kökler 2. yılın baharında veya sonbaharda topraktan çıkarılır. Yapraklar çiçekler tam olarak açtıktan sonra, bahardan sonbahara kadar toplanır.
Kokusu ve Tadı: Çiçek ve yaprağın tadı acıdır, kökü ise tatlıdır. Çiçek yapraklarının enginarı andıran bir tadı vardır, yenilir.
Yan Etkileri: Önerilen ölçüler içinde kullanıldığı sürece herhangi bir yan etkisi yoktur.
Kullanma Biçimleri: İçten uygulanır. Bitkiden Yararlanma Yöntemleri: Çay ve su olarak uygulanır. Etkisini artırmak için genellikle aksöğüt veya pelin otuyla kullanılır.
İçindeki Bazı Maddeler: Acı madde, kauçuk, potasyum, reçine.
REÇETELER
Ateş Düşürücü:Çobankaldıran çiçekli dallar 50 g
15 g çiçekli dai 500 mi suda 5 dk kaynatılır, 10 dk demlenip süzülür. Tüm gün boyunca içilir.
İdrar Söktürücü :Çobankaldıran tohum 10 g
l g tohum 250 m! suda 10 gün demlenip süzülür. Her yemekte küçük 1 çay bardağı içilir. İdrar Söktürücü 2:
Çobankaldıran tohum 10 g
4 g tohum 1 litre şarapta 10 gün dinlendirilip süzülür. Her yemekte küçük l çay bardağı içilir.
